Termin kartochkasi to'liqligi: 30%
| Terminning o'zbekcha nomi | Chastotali lug‘at |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Chastotali lug‘at termini chastota va lug‘at so‘zlarining birikishidan hosil bo‘lgan. Chastota termini o‘zbek tiliga rus tilidagi частота so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “tez-tez takrorlanish”, “ko‘p uchrash” ma’nolari bilan bog‘liq. Lug‘at so‘zi esa arab tilidagi lug‘a(t) so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, tilga oid so‘zlar majmuasi, so‘zlarni qayd etuvchi va izohlovchi manba ma’nolarida qo‘llanadi. Chastota so‘ziga -li sifat yasovchi qo‘shimchasining qo‘shilishi natijasida “chastotaga asoslangan, qo‘llanish darajasi ko‘rsatilgan” ma’nosidagi chastotali shakli yuzaga kelgan. Shu ikki komponentning birikishi orqali chastotali lug‘at termini shakllangan. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Chastotali lug‘at – til birliklarining, ayniqsa, so‘z va so‘z shakllarining ma’lum bir matn, matnlar majmuasi yoki til korpusida necha marta qo‘llanganini ko‘rsatishga asoslangan lug‘at turi. Oddiy izohli yoki ikki tilli lug‘atlarda asosiy e’tibor so‘zning ma’nosi, tarjimasi yoki grammatik xususiyatiga qaratilsa, chastotali lug‘atda asosiy mezon til birligining qo‘llanish miqdori va takrorlanish darajasi hisoblanadi. Chastotali lug‘at tuzishda avvalo ma’lum hajmdagi matnlar to‘planadi va ulardagi til birliklarining qo‘llanish holatlari hisoblab chiqiladi. Har bir so‘z yoki boshqa lingvistik birlikning necha marta uchragani aniqlanib, natija lug‘atda chastota ko‘rsatkichi orqali aks ettiriladi. Masalan: ma’lum bir matnlar majmuasida kitob so‘zi 250 marta uchragan bo‘lsa, uning ushbu korpusdagi chastotasi 250 deb belgilanadi. Chastotali lug‘atlarda birliklar chastota kamayib borishi yoki ortib borishi asosida tartiblanishi mumkin. Eng ko‘p qo‘llanadigan birliklar yuqori chastotali, kamroq uchraydigan birliklar esa past chastotali birliklar sifatida qaraladi. Ba’zi chastotali lug‘atlarda birliklar chastota ko‘rsatkichi bilan birga alifbo tartibida ham beriladi. Bu foydalanuvchiga kerakli birlikni tez topish va uning qo‘llanish miqdorini aniqlash imkonini beradi. Chastotali lug‘atlarning muhim jihati shundaki, ular tilning amaldagi qo‘llanish holatini statistik jihatdan aks ettiradi. Ya’ni lug‘at tarkibidagi birliklar faqat nazariy jihatdan emas, balki real matn va nutqdagi qo‘llanishiga ko‘ra baholanadi. Shu sababli chastotali lug‘atlar tilning faol va nofaol qatlamlarini farqlash, ko‘p ishlatiladigan so‘zlarni aniqlash hamda til birliklarining qo‘llanish darajasini belgilash uchun muhim manba hisoblanadi. Chastotali lug‘atlar, ayniqsa, korpus lingvistikasi, lingvostatistika, leksikografiya, leksikologiya va til o‘qitish metodikasi uchun katta ahamiyatga ega. Ular asosida til o‘rganuvchilar uchun eng zarur va ko‘p qo‘llanadigan so‘zlar tanlanadi, o‘quv materiallarining lug‘aviy tarkibi belgilanadi. Shuningdek, chastota ma’lumotlari tarjima amaliyotida, avtomatik matn tahlilida, nutq texnologiyalarida va tilning statistik tadqiqotlarida ham qo‘llanadi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | — |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | — |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 3 |