info@gmail.com +998 99 741 35 23

Dialektal lug‘at — Диалектологиялык сөздүк

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiDialektal lug‘at
Terminning o'zbekcha etimologiyasiTilshunoslikdagi asosiy terminlar ko‘pincha turli tillardan o‘zlashgan. “Sheva”, “dialekt” va “lahja” – bularning har biri o‘ziga xos tarixi va etimologiyasiga ega. Sheva so‘zi forscha “ovoz”, “til”, “so‘zlashish”, “yo‘sin”, “ravish” ma’nolarini bildiradi. O‘zbek tilshunosligida keng qo‘llaniladi. Dialekt so‘zi esa yunoncha “sheva”, “lahja” degan ma’noni anglatadi. Xalqaro ilmiy adabiyotda keng tarqalgan termindir. Lahja – arabcha “ravish”, “tarz”, “yo‘sin”, “sheva” ma’nolarini bildiradi. O‘zbek va arab tilshunosligida faol ishlatiladi. O‘zbek tilida dialektologiya fani shevalarni o‘rganadigan fan sifatida shakllangan bo‘lib, u tilning hududiy va ijtimoiy ko‘rinishlarini tadqiq etadi. “Dialektal lug‘at” – muayyan hudud yoki ijtimoiy guruhga xos bo‘lgan so‘zlar, iboralar va ularning ma’nolari jamlangan maxsus lug‘at turi. Dialektal lug‘atlar – xalqning ruhiy olami, tarixi va madaniyatini so‘z orqali saqlab qolgan eng ishonchli ko‘zgusidir.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiO‘zbek tilining dialekt va shevalariga xos bo‘lgan leksik birliklarni qayd qiladi. Bunday lug‘at, umuman, o‘zbek tilining barcha shevalariga xos yoki ma’lum bir sheva so‘zini izohlashga mo‘ljallangan bo‘lishi mumkin. 1971-yilda mualliflar jamoasi tomonidan “Fan” nashriyotida chop etilgan “O‘zbek xalq shevalari lug‘ati” bunga misol qilib keltirish mumkin. Lug‘atdan misol keltiramiz: Govara (Buxoro) beshik; Gavdo‘sha (Buxoro) xurmo; Gajdim (Nayman) chayon.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiДиалектологиялык сөздүк
Terminning qirg'izcha etimologiyasiДиалектологиялык сөздүк термини эки негизги бөлүктөн турат: диалектологиялык жана сөздүк. Диалектология термини грек тилиндеги dialektos — «сүйлөшүү», «жергиликтүү тил», «диалект» жана logos — «сөз», «илим», «илим-билим» деген сөздөрдөн келип чыккан. Диалектология — тилдин аймактык жана жергиликтүү өзгөчөлүктөрүн изилдөөчү тил илиминин тармагы. -лык мүчөсү бул жерде тиешелүүлүк маанисин билдирет. Сөздүк сөзү сөз деген уңгуга -дүк мүчөсүнүн жалганышы аркылуу жасалып, сөздөрдү белгилүү бир тартипте топтоп, алардын маанисин, колдонулушун же башка тилдик өзгөчөлүктөрүн түшүндүрүп берүүчү эмгекти билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiДиалектологиялык сөздүк – белгилүү бир аймакта же диалектиде колдонулган жергиликтүү сөздөрдү, сөз айкаштарын жана алардын тилдик өзгөчөлүктөрүн камтыган сөздүк. Анда диалектилик сөздөрдүн мааниси, айтылышы, адабий тилдеги эквиваленти жана колдонулган аймагы көрсөтүлүшү мүмкүн. Мындай сөздүктөр диалектилерди изилдөөдө, жергиликтүү лексиканы сактоодо жана адабий тил менен диалектилердин өз ара байланышын аныктоодо маанилүү булак болуп саналат. Мисалы: белгилүү бир аймакта гана колдонулган сөздүн мааниси түшүндүрүлүп, анын кайсы аймакка таандык экендиги көрсөтүлсө, мындай маалымат диалектологиялык сөздүккө мүнөздүү болот.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni9