info@gmail.com +998 99 741 35 23

Harf — Тамга

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiHarf
Terminning o'zbekcha etimologiyasiarabcha “harf” – belgi, yozuv elementi. Harf so‘zi arabcha “ḥarf” (حرف) so‘zidan o‘zlashgan. Arab tilida bu so‘z dastlab “chekka”, “qirra”, “yon tomon” ma’nolarini anglatgan. Keyinchalik uning ma’nosi kengayib, yozuvdagi alohida belgi, ya’ni “harf” ma’nosida qo‘llanila boshlagan. O‘zbek tiliga ham bu so‘z arab tilidan kirib kelgan va yozuv tizimidagi eng kichik grafik birlikni ifodalovchi termin sifatida mustahkam o‘rin egallagan. Tilshunoslikda harf deb nutq tovushlarini yozuvda ifodalash uchun xizmat qiladigan grafik belgiga aytiladi. Harf yozma nutqning asosiy birligi hisoblanadi va alifboni tashkil etadi. Shuni ham ta’kidlash kerakki, harf va tovush bir xil tushuncha emas: Tovush – nutqda talaffuz qilinadigan fonetik birlik; Harf ‒ shu tovushni yozuvda ifodalovchi grafik belgidir. “Harf” termini etimologik jihatdan arabcha “ḥarf” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, tilshunoslikda nutq tovushlarini yozuvda aks ettiruvchi grafik birlik ma’nosida qo‘llanadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiNutq tovushlarini yozuvda ifodalovchi grafik belgi. Harf fonemani ifodalaydi, lekin ba’zan bir harf bir nechta tovushni yoki aksincha ifodalanishi mumkin. Yozuv tizimining eng kichik birligidir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiТамга
Terminning qirg'izcha etimologiyasiТамга байыркы түрк тилинде там этиши болгон. Ал «күй» этишинин маанисин берген. Азыркы отту тамыз деген учурда колдонулган тамыз этишинде там уңгусу алигиче сакталган. Мына ушул уңгуга -га мүчөсү жалганганда жаралган тамга сөзү «күйүк» дегенге жакын маани берген. Анткени байыркы түрктөр малына ысык темирди басып, терисин күйгүзүп белги салган. Ар бир уруунун өзүнчө белгиси болгон. Аны тамга деп атаган. Кийин ар кандай тамгалар жазуудагы белгилерге карата колдонулуп, жалаң эле малга басылган белги эмес, «жазууда пайдаланылган белги» маанисин да берип калган. Ошентип, алгачкы «күйүк» дегенге жа-кын маанисинен абдан алыстап кеткен азыркы күн-дөгүдөй мааниси келип чыккан.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiТамга – тилдеги тыбыштарды белгилөө үчүн кабыл алынган шарттуу белги. Мисалы, [а] тыбышы үчүн - а тамгасы, [й] жана [а] тыбыштары үчүн - я тамгасы, [р] тыбышы үчүн - р тамгасы кабыл алынган.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni6