info@gmail.com +998 99 741 35 23

Ichki fleksiya — Ички флексия

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiIchki fleksiya
Terminning o'zbekcha etimologiyasiIchki ‒ o‘zbekcha so‘z bo‘lib, “ichida joylashgan”, “tashqariga chiqmagan”, “so‘zning ichki qismiga tegishli” degan ma’nolarni bildiradi. Fleksiya ‒ lotincha flexio ‒ “egilish”, “bukilish”, “o‘zgarish” so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, u flectere ‒ “bukmoq”, “egmoq” fe’liga borib taqaladi. Bu atama tilshunoslikka ruscha флексия so‘zi orqali kirib kelgan. Ichki fleksiya ‒ so‘zning grammatik yoki leksik ma’nosi uning tashqi qo‘shimchalar orqali emas, balki so‘z o‘zagidagi ichki tovush (unli yoki undosh) o‘zgarishi orqali ifodalanishidir.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiIchki fleksiya ‒ so‘zning grammatik ma’nosi affikslar (qo‘shimchalar) yordamida emas, balki so‘z o‘zagining ichki tovush tarkibidagi o‘zgarishlar orqali ifodalanadigan hodisadir. Mazmunan, ichki fleksiya shuni anglatadiki, so‘zning shakli tashqi qo‘shimchalar bilan emas, balki o‘zakdagi unli yoki ba’zan undoshlarning almashinuvi orqali o‘zgaradi va shu orqali zamon, son yoki boshqa grammatik ma’nolar hosil bo‘ladi. Masalan: ingliz tilida sing – sang – sung (o‘zak ichidagi unli o‘zgaradi); arab tilida o‘zak ichidagi unli almashinuvi orqali turli grammatik shakllar hosil qilinadi. Shu bois ichki fleksiya tilning fleksiv xususiyatini ifodalovchi muhim grammatik hodisa hisoblanadi. Ichki fleksiya iborasi ikkita lotincha soʻzning birikmasidan kelib chiqqan boʻlib, “soʻz ichidagi tovush (unli) oʻzgarishi” degan maʼnoni anglatadi. Ichki fleksiya ‒ so‘zning grammatik ma’nosi affikslar (qo‘shimchalar) yordamida emas, balki so‘z o‘zagining ichki tovush tarkibidagi o‘zgarishlar orqali ifodalanadigan hodisadir Ichki fleksiya shuni anglatadiki, so‘zning shakli tashqi qo‘shimchalar bilan emas, balki o‘zakdagi unli yoki ba’zan undoshlarning almashinuvi orqali o‘zgaradi va shu orqali zamon, son yoki boshqa grammatik ma’nolar hosil bo‘ladi. Masalan: ingliz tilida sing – sang – sung (o‘zak ichidagi unli o‘zgaradi); arab tilida o‘zak ichidagi unli almashinuvi orqali turli grammatik shakllar hosil qilinadi. Ichki fleksiya tilning fleksiv xususiyatini ifodalovchi muhim grammatik hodisa hisoblanadi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiИчки флексия
Terminning qirg'izcha etimologiyasi«Ички флексия» термини да эки башка сөздүн айкалышынан куралып, «ички өзгөрүү/ички бүгүлүү» дегенди билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiИчки флексия – флективдүү тилдердеги морфемалык грамматикалык түзүлүштүн өзгөчөлүктөрүнүн бири. Үндүүлөрдүн сөз өзгөртүүчү жана сөз жасоочу маанилерге ээ болуу менен, өз ара кезектешүү - алмашуусу. Мындай көрүнүш, негизинен, индоевропа тилдеринин грамматикалык системасында, айрыкча, герман тилдеринде кеңири кездешет. Ички флексия сөздөрдү жана формаларды айырмалоонун бирден-бир көрсөткүчү болуп эсептелет. Кыргыз тилинде ички флексия аз да болсо кездешет. Уңгуга айрым мүчөлөр уланганда уңгунун баштапкы формасы өзгөрүп, бузулуп кетет: Мен - мага - маа, сен - сага - саа, ал - ага - аа ж.б.у.с.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni9