info@gmail.com +998 99 741 35 23

Ideografik yozuv — Идеографиялык жазуу

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiIdeografik yozuv
Terminning o'zbekcha etimologiyasiUshbu termin “idea” yunoncha ‒“g‘oya”, “tushuncha”, “fikr”, “tasavvur”; “graphō / graphein” – yunoncha ‒ “yozmoq”, “tasvirlamoq”; -ik – biror narsaga oidlikni bildiruvchi qo‘shimcha; Yozuv ‒ turkiy kelib chiqishga ega bo‘lib, “yozish tizimi”, “grafik ifoda vositasi” ma’nolarini anglatadi. Ideografik yozuv so‘zining lug‘aviy ma’nosi “g‘oya yoki tushunchalarni yozuv belgilari orqali ifodalovchi yozuv tizimi” deganidir. Ideografik yozuvda belgilar alohida tovushlarni emas, balki butun bir tushuncha, predmet yoki hodisani ifodalaydi. Bunday yozuv tizimlarida bir belgi ma’lum bir so‘z yoki tushunchaga mos keladi. Masalan: Qadimgi Misr yozuvining ayrim belgilari; Qadimgi Xitoy yozuvining dastlabki shakllari; Matematik belgilar (+, −, =) ham ideografik ifoda elementlari hisoblanadi. Idea (yunoncha “g‘oya, tushuncha”) + graphō (yunoncha “yozmoq, tasvirlamoq”) + yozuv (turkiy “yozish tizimi”) = tushuncha va g‘oyalarni belgilar orqali ifodalovchi yozuv tizimi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiIdeografik yozuv ‒ yozuvning shunday turi yoki tizimiki, unda har bir belgi alohida tovushni emas, balki ma’lum bir tushuncha, predmet, hodisa yoki g‘oyani ifodalaydi. Bunday yozuvda belgining ma’nosi uning talaffuzidan ko‘ra muhimroq hisoblanadi. Ideografik yozuv insoniyat tarixidagi eng qadimgi yozuv tizimlaridan biri bo‘lib, dastlab odamlar o‘z fikrlarini va atrofdagi narsalarni turli belgilar hamda rasmlar yordamida ifodalaganlar. Keyinchalik bu belgilar muayyan tushunchalarni anglatadigan ideogrammalarga aylangan. Qadimgi Misr, Shumer va Xitoy yozuvlarida ideografik yozuvning ayrim xususiyatlari uchraydi. Zamonaviy hayotda esa matematik belgilar (+, −, =) va ayrim xalqaro ramzlar ideografik ifodaning namunasi sifatida qaraladi. Shunday qilib, ideografik yozuvning asosiy vazifasi tovushlarni emas, balki ma’noni bevosita aks ettirishdan iborat. Tilshunoslikda ideografik yozuv tushuncha va predmetlarni ideogrammalar yordamida ifodalovchi yozuv tizimini anglatadi. Bunday yozuvda belgilar ma’lum bir so‘z yoki tushunchani bildiradi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiИдеографиялык жазуу
Terminning qirg'izcha etimologiyasiИдеографиялык жазуу грек тилиндеги idea – ой, түшүнүк, идея жана grapho – жазамын деген сөздөрүнөн алынган болуп, түшүнүк жана идеяларды белгилер аркылуу туюнтуучу жазуу системасы дегенди билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiИдеографиялык жазуу ар бир түшүнүккө ылайык идеограммалар (шарттуу белгилер) кабыл алынып, алар белгилүү бир маанини туюнткан. Идеограммалар менен алар билдирген түшүнүктөрдүн арасында сырткы окшоштук болбогондуктан, аны түшүнүү сабаттуулукту талап деле кылбайт. Идеографиялык жазуу менен конкреттүү, абстракттуу нерселер жөнүндө да пикир алышууга мүмкүн болгон. Жазуу ар башка тилде ар түрдүү окулганына карабай, бирдей түшүнүктү билдирет. Мисалы, физикалык, химиялык формулалар, арифметикалык белгилер, математикалык цифралар бардык тилдер үчүн бирдей түшүнүктүү. Бул адамдардын кайсы тилде сүйлөгөндүгүнө карабастан, өз ара пикир алышуусуна эч кандай кыйынчылык келтирбейт. Идеографиялык жазууда ар бир сөзгө өзүнчө идеограмма ачууга туура келген. Бул идеограммалардын санынын өтө көбөйүп, кетишине түрткү болот да, үйрөнүүнү оордотот. Ошондуктан түшүнүүнү жеңилдетүүгө багытталган жазуунун жаңы түрүн табууга аракеттенүү улантыла берген.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni9