info@gmail.com +998 99 741 35 23

Imloning morfologik prinsipi — Орфографиянын морфологиялык принциби

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiImloning morfologik prinsipi
Terminning o'zbekcha etimologiyasiImloning morfologik prinsipi termini uch qismdan tashkil topgan. Imlo ‒ arab tilidagi “imlā’” (إملاء) so‘zidan olingan bo‘lib, “to‘g‘ri yozish”, “yozuv qoidalari” ma’nolarini anglatadi. Morfologik ‒ yunon tilidagi “morphe” “shakl” va “logos” ‒ “ta’limot”, “fan” so‘zlari asosida hosil bo‘lgan morfologiya atamasidan kelib chiqqan. -ik qo‘shimchasi orqali “morfologiyaga oid” ma’nosi hosil qilingan. Prinsip ‒ lotin tilidagi “principium” so‘zidan kirib kelgan bo‘lib, “asos”, “tamoyil”, “qoida” ma’nolarini bildiradi. Imloning morfologik prinsipi atamasi etimologik jihatdan “so‘zning morfemik (ma’noli qismlari) tuzilishiga asoslangan yozuv tamoyili” degan ma’noni anglatadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiImloning morfologik prinsipi ‒ so‘zlarni yozishda ularning tarkibidagi o‘zak va qo‘shimchalarning shaklini saqlashga asoslangan imlo tamoyilidir. Bu prinsipga ko‘ra, ayrim tovush o‘zgarishlari talaffuzda yuz bersa ham, yozuvda morfemalarning asl shakli saqlanadi. Natijada so‘zning grammatik tuzilishi va ma’nosi aniqroq ifodalanadi. Tilshunoslikda imloning morfologik prinsipi so‘z va qo‘shimchalarni talaffuzdagi o‘zgarishlarga qaramay, ularning asl morfologik shakliga muvofiq yozishni nazarda tutadi. Masalan: uchta (ushta emas), aytdi (aytti emas), boribdi (boripti emas) kabi yozuvlar shu prinsipga asoslanadi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiОрфографиянын морфологиялык принциби
Terminning qirg'izcha etimologiyasi«Орфографиянын морфологиялык принциби» термини үч башка тилдик булактан (байыркы грек, латын жана кыргыз тилинин өзүнөн) куралган илимий түшүнүк. Бул термин «сөздүн формасын (уңгу жана мүчөсүн) өзгөртпөй, баштапкы негизин сактап туура жазуунун башкы эрежеси» дегенди билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiОрфографиянын морфологиялык принцибинде сөздөрдүн ар кандай тыбыштык өзгөрүүлөргө учурап айтылышы эсепке алынбай, алардын уңгу түрүндөгү баштапкы формасын өзгөртпөй жазылат. Мисалы: түңкү эмес, түнкү, кашты эмес, качты, ушту эмес, учту, бүрөө эмес, бирөө, өкөө эмес, экөө ж. б.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni2