Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Izofa |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Izofa atamasi arabcha izofa “bog‘lash”, “qo‘shish” so‘zidan olingan. Izofa termini arabcha “iḍāfa(t)” (إضافة) so‘zidan kelib chiqqan. Arab tilidagi “aḍāfa” (أضاف) fe’li “qo‘shmoq”, “biriktirmoq”, “nisbat bermoq”, “bog‘lamoq” ma’nolarini bildiradi. Shu fe’ldan yasalgan “iḍāfa” so‘zi esa “qo‘shish”, “biriktirish”, “aloqador qilish”, “munosabat o‘rnatish” kabi ma’nolarni anglatadi. “iḍāfa” (arabcha “qo‘shish”, “biriktirish”, “bog‘lash”) → izofa = so‘zlar orasidagi grammatik bog‘lanish va munosabatni ifodalovchi vosita. Bu termin arab grammatikasida ikki ot orasidagi qaratqich-qaralmish munosabatini ifodalovchi sintaktik konstruktsiyani nomlash uchun qo‘llanilgan. Keyinchalik u fors tili grammatikasiga, undan esa turkiy tillar, jumladan o‘zbek tilshunosligiga kirib kelgan. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Tilshunoslikda izofa ‒ ikki so‘zning, odatda ot bilan otning yoki sifat bilan otning o‘zaro bog‘lanish usuli bo‘lib, ular orasidagi egalik, mansublik yoki aniqlovchilik munosabatini ifodalaydi. Masalan: gul-i ra’no ‒ ra’no guli; bog‘i jahon ‒ jahon bog‘i; dilbar-i jonon ‒ jonon dilbar. Bu birikmalarda -i unsuri izofa ko‘rsatkichi bo‘lib xizmat qiladi. Izofa ayniqsa eski o‘zbek adabiy tili va mumtoz she’riyatda keng qo‘llanilgan. Masalan: Alisher Navoiy asarlarida fors-tojik adabiy an’anasi ta’sirida izofali birikmalar juda ko‘p uchraydi. Tilshunoslikda izofa fors-tojik va ayrim boshqa tillarda aniqlovchi bilan aniqlanmish o‘rtasidagi munosabatni ifodalovchi grammatik vositalardan biridir. Bunday munosabat so‘z tartibi hamda -i, -yi ko‘rsatkichlari orqali yuzaga chiqadi. Masalan: husni xat, dardi ishq, fasli gul kabi. O‘zbek tilidagi izofali birikmalar, asosan, fors-tojik tilidan o‘zlashgan. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Изафет |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | «Изафет» термини тил илимине (түркологияга жана чыгыш таанууга) араб тилинен кирген. Кыргыз тилине бул термин илимий түшүнүк катары орус жана перс/түрк тилдеринин таасири менен кабыл алынган. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Изафет – бири аныктоочтук, экинчиси аныкталгычтык катышта турган эки зат атоочтун айкашынан уюшулган атоочтук сөз айкашы. Мындай аныктоочтук катыштагы сөз айкаштары түркологияда, анын ичинде кыргыз тилинде да "изафет" деп аталат. Бул термин түркологияга араб грамматикасынан кабыл алынган – "отношение " и "дополнение " ("катыш" ж-а "толуктоо") деген маанини берет. Изафеттик сөз айкашынын биринчи компоненти дайыма илик жөндөмөдөгү же атооч жөндөмөдөгү зат атоочтордон болот: баланын көйнөгү, мектеп багы, темир дарбаза ж.б., экинчи компоненти таандык мүчөлүү же ансыз деле уюшулат. Ушуга ылайык изафеттин 3 түрү бар: Изафет I – биринчи, экинчи компоненти тең атооч жөндөмөдөгү зат атоочтон болот, өз ара ыкташып байланышат: күмүш кашык, түлкү тебетей, жыгач көпүрө ж.б. Изафет II – биринчи компоненти илик жөндөмөсүнүн мүчөсү түшүрүлүп айтылган зат атоочтон, экинчи компоненти III жакка таандык формадагы зат атоочтон болот: музыка үнү, шаар калкы, кыргыз адабияты ж.б. Изафет III – биринчи компоненти илик жөндөмөдөгү зат атоочтон, экинчи компоненти III жакка таандык формадагы зат атоочтон болот: койдун жүнү, мектептин имараты, булактын суусу ж.б. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 2 |