Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Juft so‘z |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Juft so‘z termini ikki qismdan tashkil topgan bo‘lib, uning etimologiyasini har bir qism asosida tushuntirish mumkin. Juft so‘zi fors-tojik tilidagi juft (جفت) so‘zidan o‘zlashgan. Bu so‘zning asosiy ma’nolari: “ikki narsaning birligi”; “qo‘sh”; “bir-biriga mos keluvchi ikki qism”; “birgalikda keluvchi juftlik”. Qadimdan bu so‘z ikki predmetning birgalikdagi holatini ifodalash uchun ishlatilgan. Masalan, juft etik, juft kabutar, juft qanot kabi birikmalarda ikki unsur bir butun sifatida tasavvur qilinadi. So‘z turkiy tillarga mansub qadimiy leksema bo‘lib, “nutq birligi”, “fikrni ifodalovchi til birligi”, “gapirish jarayonida qo‘llanadigan lug‘aviy birlik” ma’nolarini bildiradi. Juft so‘z termini “ikki so‘zning juft holda birikib qo‘llanishi”, “qo‘sh holdagi so‘zlar birligi” degan ma’noni anglatadi. Tilshunoslikda bu atama ikki mustaqil so‘zning teng munosabatda birikishi natijasida hosil bo‘lgan va ko‘pincha yagona ma’no ifodalovchi birlikni bildiradi. Juft so‘zlarning tarkibidagi qismlar o‘zaro ma’no jihatdan yaqin, qarama-qarshi yoki bir-birini to‘ldiruvchi bo‘lishi mumkin. Masalan: ota-ona, aka-uka , qishloq-shahar, kecha-kunduz, yaxshi-yomon, bor-yo‘q. Bu misollarda ikki mustaqil so‘z birikib, umumlashgan yoki kuchaytirilgan ma’no hosil qilgan. Juft so‘z terminining etimologik ma’nosi “ikki so‘zdan tashkil topgan qo‘sh birlik” bo‘lib, tilshunoslikda teng huquqli ikki so‘zning birikishidan hosil bo‘lgan va bitta tushuncha yoki umumlashgan ma’noni ifodalovchi leksik birlikni anglatadi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Tilshunoslikda juft so‘z mustaqil leksik ma’noga ega yoki ma’nosi mustaqil bo‘lmagan ikki qismning teng bog‘lanishi asosida yuzaga keladigan so‘z turidir. Bunday birliklar umumlashtirish, jamlik, kuchaytirish yoki ma’no ta’kidini ifodalashga xizmat qiladi. Juft so‘z tarkibidagi qismlar talaffuzda qisqa pauza bilan ajraladi. Masalan: ota-ona, el-yurt, katta-kichik, tog‘-tosh, qing‘ir-qiyshiq, mayda-chuyda kabi. Juft so‘zlar nutqda ma’noni kuchaytirish, aniqlashtirish, umumlashtirish yoki predmet va hodisalarni kengroq qamrab olish uchun xizmat qiladi. Ularning tarkibidagi qismlar o‘zaro ma’no jihatdan yaqin, qarama-qarshi yoki bir-birini to‘ldiruvchi bo‘lishi mumkin. Juft so‘zlarning xususiyatlari quyidagilardan iborat: ikki mustaqil so‘zdan tashkil topadi; qismlari teng munosabatda bo‘ladi; yagona leksik ma’no ifodalaydi; ko‘pincha chiziqcha (-) orqali yoziladi; nutqning ta’sirchanligi va ifodaliligini oshiradi. Masalan: ota-ona ‒ ota va onani birgalikda bildiradi; aka-uka ‒ aka va ukalarni umumlashtirib ifodalaydi; kecha-kunduz ‒ doimiylik, uzluksizlik ma’nosini bildiradi; yaxshi-yomon ‒ barcha holatlarni umumlashtirib ko‘rsatadi; bor-yo‘q ‒ mavjud va mavjud bo‘lmagan narsalarni qamrab oladi. Juft so‘z ‒ ikki mustaqil so‘zning birikishi orqali hosil bo‘lib, bitta umumlashgan yoki yaxlit ma’noni ifodalovchi leksik birlikdir. U o‘zbek tilining lug‘aviy boyligini oshiruvchi va nutqning ifodaliligini kuchaytiruvchi vositalardan biri hisoblanadi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Кош сөздөр |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Кош сөз эки сөздөн куралган болуп, «эки сөздүн өз ара жупташып, биригип, бир гана лексикалык маанини туюндурушу» дегенди билдирген, байыркы түрк тилиндеги «жуп / экилик» түшүнүгүнөн келип чыккан термин. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Кош сөздөр – эки же андан ашык сөздөн түзүлүп, бир гана сөз түркүмүнө кирген сөздөр. Кош сөздөр ар дайым дефис аркылуу жазылат. Мисалы, ата-эне, үй-бүлө, ага-тууган, бак-дарак, жакшы-жаман, жоон-ичке, жер-суу, мал-сал, өйдө-ылдый ж. б. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 7 |