Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Kalka |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Kalka termini fransuz tilidagi “calque” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “nusxa”, “ko‘chirma”, “izidan tushirib chizilgan tasvir” degan ma’nolarni anglatadi. Fransuzcha “calque” so‘zi italyancha “calcare” ‒“bosmoq”, “iz qoldirmoq”, “nusxa ko‘chirmoq” fe’li bilan bog‘liq. Keyinchalik bu termin tilshunoslikka ko‘chib o‘tib, bir tildagi so‘z yoki iboraning ma’nosi va tuzilishini boshqa til vositalari yordamida aynan tarjima qilish hodisasini ifodalash uchun qo‘llanila boshlagan. Calque (fransuzcha) ‒“nusxa”, “ko‘chirma”; Calcare (italyancha) ‒“bosmoq”, “izidan yurmoq”, “nusxa olmoq”. Kalka termini “nusxa ko‘chirish”, “biror shaklni aynan takrorlash” degan tushunchani bildiradi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Tilshunoslikda kalka deb chet tilidagi so‘z, ibora yoki grammatik qurilmaning tarkibiy qismlarini ona tilidagi vositalar yordamida so‘zma-so‘z tarjima qilish natijasida hosil bo‘lgan birlikka aytiladi. Masalan: Ruscha железная дорога → o‘zbekcha temir yo‘l. Inglizcha skyscraper (“osmono‘par bino”)→o‘zbekcha osmono‘par. Ruscha дом культуры → o‘zbekcha madaniyat uyi. Ushbu termin tildagi birlikning ma’no va tuzilishini boshqa til vositalari orqali aynan qayta yaratish usulini bildiradi. Tilshunoslikda kalka boshqa til birliklarining tuzilishi yoki ma’nosini qismma-qism ko‘chirish asosida hosil qilingan so‘z yoki boshqa til birligini anglatadi. Kalkalar o‘zlashma birliklarning shakliy modelini saqlagan holda milliy til vositalari yordamida yaratiladi. Ular leksik kalka, semantik kalka va frazeologik kalka turlariga bo‘linadi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Калька |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Калька француз тилинин colque – копия, көчүрмө, үлгү деген сөздөрүнөн алынган. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Калька – башка тилден сөзмө-сөз которуунун натыйжасында жаңы сөздүн же анын жаңы маанисинин пайда болушу. Тактап айтканда, бир тилдеги сөздү же сөз айкашын өз калыбынан бузбай экинчи тилге сөзмө-сөз которуу. Мисалы, доска почета – ардак такта, литературный язык – адабий тил, учитель - окутуучу ж.б. Калька түрлөрү: сөз жасоочу калька. (бөлөк тилден морфемалык сөзмө-сөз которуу. Мисалы, орусча. красный уголок – кыргызча – кызыл бурч.); семантикалык алька. (бөлөк тилдеги сөздүн өтмө маанисин кабыл алуу. Мисалы, кыргызча «чектелүү» – орусча «ограниченный» – туповатый, недалекий), Фразеологиялык калька (фразеологизмдердин сөзмө сөз которулушу. Мисалы, крылатые слова – учкул сөздөр). Калька котормо ишинде кеңири колдонулат. Калька тил илиминин этимология жана лексикология бөлүмүндө изилденет. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 7 |