info@gmail.com +998 99 741 35 23

Keng unli — Кең үндүүлөр

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiKeng unli
Terminning o'zbekcha etimologiyasiKeng unli terminining etimologiyasi ikki tarkibiy qism asosida izohlanadi: keng so‘zi turkiy til qatlamiga mansub bo‘lib, qadimgi turkiy “keŋ” shaklidan kelib chiqqan. U “ochiq”, “keng”, “katta hajmli”, “tor emas” degan ma’nolarni bildiradi. Fonetikada bu so‘z tovushning artikulyatsiya jihatdan keng ochilish bilan talaffuz qilinishini ifodalash uchun ishlatiladi. Unli so‘zi turkiy “un” (tovush, ovoz) negiziga -li sifat yasovchi qo‘shimchasi qo‘shilishi orqali yasalgan bo‘lib, “tovushga ega bo‘lgan”, ya’ni “ovozli tovush” degan ma’noni anglatadi. Tilshunoslikda esa og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqsiz hosil bo‘ladigan nutq tovushlari ‒ unli tovushlarni bildiradi. Keng unli termini etimologik jihatdan “artikulyatsiya paytida og‘iz bo‘shlig‘i keng ochilib hosil qilinadigan unli tovush” degan ma’noni anglatadi. Fonetikada keng unlilar (masalan, a, o, e kabi) talaffuz paytida tilning pastroq holatda bo‘lishi va og‘izning kengroq ochilishi bilan xarakterlanadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiFonetikada keng unli tilning tanglay tomon qisman ko‘tarilishi va og‘iz bo‘shlig‘ining keng ochilishi natijasida hosil bo‘ladigan unli tovushdir. O‘zbek tilidagi a unlisi keng unlilarning tipik namunasi hisoblanadi. Keng unli ‒ talaffuz jarayonida og‘iz bo‘shlig‘i nisbatan keng ochilib, til pastroq holatda turishi natijasida hosil bo‘ladigan unli tovushdir. Fonetik jihatdan keng unlilar artikulyatsiya paytida nutq apparatining faol ochilishi bilan ajralib turadi va tor unlilarga nisbatan ko‘proq ochiq talaffuz qilinadi. Bu turdagi unlilar tovushning jarangdorligi va ochiqlik darajasi bilan farqlanadi. Masalan: o‘zbek tilida a, o, e kabi unlilar keng unlilar qatoriga kiradi. Keng unli ‒ og‘iz bo‘shlig‘ining keng ochilishi bilan hosil bo‘ladigan, fonetik jihatdan ochiq talaffuz xususiyatiga ega unli tovushdir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiКең үндүүлөр
Terminning qirg'izcha etimologiyasi«Кең үндүүлөр» термининин этимологиясы эки сөздүн айкалышынан жана алардын лингвистикалык маанисинен келип чыккан. • Кең – бул байыркы түрк тилдеринен бери келе жаткан сөз. Алгачкы мааниси «бош, кенен, көлөмдүү, чоң» дегенди билдирет. Лингвистикада бул сөз тыбышты айтуу учурундагы ооз көңдөйүнүн (жаактын) абалын сүрөттөө үчүн колдонулат. Үндүү – «үн» сөзүнөн жасалган. «үн» (добуш, тыбыш) сөзүнө -дүү мүчөсү кошулуп, «үн катышкан, музыкалык тону бар» деген маанини берет
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiКеӊ үндүү – бул айтылышында жаактын кең ачылышы менен жасалган үндүү тыбыштар. Кыргыз тилинде кен үндүүлөргө төмөнкүлөр кирет: А, аа Э, ээ О, оо Ө, өө
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni8