info@gmail.com +998 99 741 35 23

Kesimsiz gap — Атама сүйлөм

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiKesimsiz gap
Terminning o'zbekcha etimologiyasiKesimsiz gap terminining etimologiyasi uch tarkibiy qism asosida izohlanadi: kesim so‘zi turkiy “kes-” fe’l negizidan kelib chiqqan bo‘lib, “yakunlamoq”, “ajratmoq”, “chegaralamoq” ma’nolarini bildiradi. “-im” qo‘shimchasi esa ot yasovchi affiks bo‘lib, gapning predikativ markazini ifodalovchi grammatik bo‘lakni anglatadi. -siz qo‘shimchasi turkiy tilga xos inkor ma’nosini bildiruvchi sifat yasovchi affiks bo‘lib, “yo‘qlik”, “mavjud emaslik” ma’nosini ifodalaydi. Gap so‘zi turkiy “gap” leksemasidan kelib chiqqan bo‘lib, tugallangan fikrni bildiruvchi sintaktik birlik ma’nosida qo‘llanadi. Kesimsiz gap termini etimologik jihatdan “tarkibida kesim (predikativ markaz) ishtirok etmagan gap” degan ma’noni anglatadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiTilshunoslikda kesimsiz gap odatda kesim vazifasini bajaruvchi fe’l yoki ot-kesim shakli ifodalanmagan, lekin intonatsiya, kontekst yoki boshqa grammatik vositalar orqali mazmuni anglashiladigan sintaktik birlik sifatida talqin qilinadi. Masalan: Qanday chiroyli manzara!, Qanchalik sokin tun! kabi undov yoki nominativ gaplar kesimsiz gap sifatida qaraladi. Tilshunoslikda kesimsiz gap tuzilish asosi faqat ega yoki ega tarkibidan iborat bo‘lgan bir tarkibli gap turidir. Bunday gaplarda kesim ishtirok etmaydi, asosiy mazmun predmet yoki hodisani atash orqali ifodalanadi. Kesimsiz gaplar ko‘pincha nominativ gaplar shaklida namoyon bo‘ladi. Masalan: Sokin oqshom.; Atrof jimjitlik.; Keng dala. Zid ma’nodagi tushuncha – egasiz gap.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiАтама сүйлөм
Terminning qirg'izcha etimologiyasiАтама сүйлөм термини эки «атама» жана «сүйлөм» сөздөрүнүн айкалышынан туруп, «предметтин же кубулуштун атын гана атап, анын бар экенин ырастаган сүйлөм» дегенди билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiАтама сүйлөм жаратылыштагы нерселердин, окуянын, мезгилдин, орундун, ар кандай ички сезимдин аттарын жалпы атап, грамматикалык жактан суйлөм мучөлөрүнө ажыратылбаган сөз, же сөз айкаштырынан түзүлүп, кабарлоо интонациясы менен жабдылган бир тутумдуу сүйлөмдөр атама сүйлөмдөр деп аталат. Атама сүйлөмдөрдү уюштуруучу негизги грамматикалык каражат болуп, атооч сөз түркүмдөрү, анын ичинен көбүнчө зат атооч түзөт. Атама сүйлөмдөр сүйлөмдө мүчөлөштүрүлбөйт. Атама сүйлөмдөр жеке бир сөздөн, же сөз айкаштардын тибинде калыпташып, өзүнөн кийинки келген сүйлөм менен өтө тыгыз байланышта болот да, анын жалпы маанисин тактап, ага кошумча маани киргизип чечмелеп турат. Мисалы: 1. Түш. 2. Чилде. 3. Түн. 4. Жай. 5. Үрул- бүрүл. 6. Ала-Тоо. 7. Түндүн бир убактысы (Т.С.). 8. Күн бешимге таянып калган мезгил. 9.1996-жылдын 16-марты. 10. Асман тиреген үйлөр! (АТ).
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni5