info@gmail.com +998 99 741 35 23

Kundalik leksika — Сүйлөшүү лексикасы

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiKundalik leksika
Terminning o'zbekcha etimologiyasiKundalik leksika termini ikki qismdan tashkil topgan: kundalik va leksika. Kundalik so‘zi turkiy kun ‒ “sutkaning bir qismi, vaqt birligi” so‘zidan yasalgan bo‘lib, unga -dali(k) shakli orqali “har kuni sodir bo‘ladigan, doimiy, kundalik hayotga oid” degan ma’no yuklangan. Leksika so‘zi yunoncha lexis ‒ “so‘z, ifoda, nutq” hamda lexicon ‒ “so‘zlar majmui, lug‘at” so‘zlaridan kelib chiqqan xalqaro lingvistik atamadir. Kundalik leksika termini etimologik jihatdan “har kuni foydalaniladigan, oddiy nutqda faol qo‘llanadigan so‘zlar majmui” degan ma’noni bildiradi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiKundalik leksika ‒ kundalik hayotda eng ko‘p ishlatiladigan, oddiy muloqot va nutqda faol qo‘llaniladigan so‘zlar majmuidir. Mazmunan kundalik leksika: oddiy, umumiy va har kungi muloqotga xos so‘zlarni o‘z ichiga oladi; rasmiy yoki ilmiy uslubga xos bo‘lmagan, sodda nutqda ishlatiladi; kundalik ehtiyoj, harakat va predmetlarni ifodalaydi; barcha so‘zlashuv uslublarining asosiy qatlamini tashkil etadi. Masalan: uy, non, suv, borish, kelish, yaxshi, katta kabi so‘zlar kundalik leksikaga kiradi. Kundalik leksika ‒ insonning har kungi muloqotida faol qo‘llaniladigan sodda va umumiy so‘zlar qatlamidir. Kundalik leksika kundalik hayotda eng ko‘p ishlatiladigan so‘zlar qatlamidir. Masalan: uy, ko‘cha, non, suv, yaxshi, yomon.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiСүйлөшүү лексикасы
Terminning qirg'izcha etimologiyasiСүйлөшүү лексикасы – кыргыз тилиндеги «сүйлөшүү» + «лексика» деген эки компоненттен турган терминдик айкаш. Сүйлөшүү — кыргыз тилиндеги төл сөз. Ал «сүйлө-» этишинин негизинде -ш өз ара аракетти билдирген кош мамиле мүчө жана -үү кыймыл-аракеттин атын билдирген мүчө аркылуу түзүлгөн. Сүйлөө – «ойду, пикирди сөз аркылуу билдирүү», ал эми сүйлөшүү – «эки же андан көп адамдын өз ара пикир алышуусу, сөз аркылуу карым-катышы» деген маанини билдирет. Лексика — байыркы грек тилиндеги lexikos (λεξικός) — «сөзгө тиешелүү, сөздүккө байланыштуу» деген сөздөн келип чыккан. Лексика – белгилүү бир тилдеги бардык сөздөрдүн жыйындысын, ошондой эле сөздүк курамды изилдеген тил илиминин тармагын билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiСүйлөшүү лексикасы — адабий тилдин сөздүк курамынын стилистикалык жактан шөкөттөлгөн, сүйлөшүү кебинин функционалдык-стилистикалык категориясы менен карым-катышта турган катмары. Сөздүк составдын стилистикалык жактан шөкөттөлгөн башка катмарлары сыяктуу эле Сүйлөшүү лексикасы бейтарап лексикадан өзгөчөлөнүп турат. Оозеки сүйлөшүү сөздөрү адабий тилдин лексикалык курамына кирет, бирок, негизинен, оозеки кепте, күндөлүк тиричиликте колдонулат. Сүйлөшүү лексикасынын сөздөрүнө эркин колдонулуу, фамильярдуулук мүнөздүү. Оозеки сүйлөшүү сөздөрүнүн иштиктүү же илимий кепте атайын максатсыз колдонулуп калышы адабий тилдин стилистикалык нормаларынан четтөө катары каралат. Ал эми көркөм адабиятта, публицистикада көркөмдүк максатта кеңири колдонулат. Сүйлөшүү лексикасынын катмары өзүнүн курамы боюнча бир түрдүү эмес, ага ар кандай морфологиялык түзүлүштөгү, кеңири семантикалык алкактагы жана эмоционалдык-экспрессивдик боекко ээ болгон сөздөр, лексикалык эллиптизмдер, айрым айрым бейтарап сөздөрдүн өтмө маанилери кирет: (Мис., балакай, байкеси, кыйын болбо, валерьянка, зачетка-зачеттук китепче, базар-вокзал, ызы-чуу, өчүп калуу, унчукпай моюн сунуп же таң калып калуу ж.б.). Азыркы мезгилде сүйлөшүү лексикасы бейтарапташып, адабий тилдеги бейтарап, китептик лексика менен сүйлөшүү лексикасынын чеги айырмаланбай бара жатат.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni3