info@gmail.com +998 99 741 35 23

Leksik so‘z — Лексикалык бирдик

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiLeksik so‘z
Terminning o'zbekcha etimologiyasiLeksik termini qadimgi yunoncha “lexikos” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “so‘zga oid”, “lug‘atga oid” ma’nolarini anglatadi. Bu so‘z “lexis”‒“so‘z”, “nutq”, “ifoda” ma’nolarini bildiruvchi leksemadan hosil bo‘lgan. Keyinchalik u lotin tiliga (lexicus), undan Yevropa tillariga va rus tilidagi “лексический” shakli orqali o‘zbek tiliga leksik ko‘rinishida o‘zlashgan. So‘z termini qadimgi turkiy “söz” leksemasidan kelib chiqqan bo‘lib, “fikrni ifodalovchi til birligi”, “nutq elementi”, “lug‘aviy birlik” ma’nolarini bildiradi. Ushbu leksema barcha turkiy tillarda deyarli bir xil shaklda (söz, söz, so‘z) saqlanib qolgan. Leksik so‘z termini etimologik jihatdan “lug‘aviy ma’noga ega bo‘lgan so‘z”, “tilning lug‘at tarkibiga mansub so‘z” degan ma’noni anglatadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiLeksik so‘z‒ mustaqil lug‘aviy ma’noga ega bo‘lib, borliqdagi predmet, hodisa, belgi, harakat yoki tushunchani nomlaydigan til birligidir. U tilning lug‘at tarkibini tashkil etuvchi asosiy birliklardan biri bo‘lib, nominativ (nomlash) va kommunikativ vazifalarni bajaradi. Leksik so‘z muayyan tushunchani ifodalashi bilan yordamchi so‘zlardan farq qiladi. U o‘zining lug‘aviy ma’nosiga ega bo‘lib, gapda mustaqil sintaktik vazifada kelishi mumkin. Leksik so‘zlar ot, sifat, son, olmosh, fe’l va ravish kabi mustaqil so‘z turkumlariga mansub bo‘ladi. Tilshunoslikda leksik so‘zning mazmuni uning leksik ma’nosi, ya’ni voqelikdagi narsa, hodisa yoki tushunchani ifodalash xususiyati bilan belgilanadi. Bunday so‘zlar ko‘p ma’nolilik, sinonimiya, antonimiya, omonimiya kabi leksik-semantik munosabatlarga kirisha oladi hamda tilning lug‘aviy boyligini shakllantiradi. Masalan: kitob, daraxt, suv, o‘qimoq, chiroyli, tez kabi birliklar leksik so‘zlar hisoblanadi. Ular mustaqil lug‘aviy ma’noga ega bo‘lib, nutqda alohida ma’no ifodalash va gap bo‘lagi vazifasida kelish xususiyatiga ega. Leksik so‘z ‒ tilning lug‘at tarkibiga mansub, mustaqil lug‘aviy ma’noga ega bo‘lgan hamda predmet, belgi, harakat, miqdor yoki tushunchani nomlash vazifasini bajaruvchi asosiy til birligidir. Tilshunoslikda leksik so‘z deganda borliqdagi predmet, hodisa, belgi, harakat yoki tushunchani nomlaydigan va mustaqil lug‘aviy ma’noga ega bo‘lgan til birligi tushuniladi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiЛексикалык бирдик
Terminning qirg'izcha etimologiyasi«Лексикалык бирдик» — эки бөлүктөн турган термин: «лексикалык» жана «бирдик». • Лексикалык – грек тилиндеги lexikos (λεξικός) сөзүнөн келип чыккан. Ал «сөзгө тиешелүү», «сөзгө байланыштуу» деген маанини билдирет. Бул сөздүн түпкү негизи грекче lexis (λέξις) – «сөз», «сүйлөө», «айтылган сөз» деген маанидеги сөзгө барып такалат. • Бирдик – түрк тилдеринде колдонулган «бир» санынан келип чыккан, «бир бүтүн нерсе», «өз алдынча бөлүк», «единица» деген түшүнүктү билдирет. Демек, «лексикалык бирдик» сөзмө-сөз «сөзгө тиешелүү бирдик», башкача айтканда «лексикалык мааниге ээ болгон тилдик бирдик» деген маанини туюнтат.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiЛексикалык бирдик – тилдин сөздүк курамындагы белгилүү бир мааниге ээ болгон, өз алдынча же туруктуу айкаштын курамында колдонулган тилдик бирдик. Ал тилдеги нерсе, зат, кубулуш, кыймыл-аракет, сапат, белги, түшүнүк жана башка көрүнүштөрдү атап көрсөтүү үчүн кызмат кылат. Жөнөкөй айтканда, лексикалык бирдик – белгилүү бир лексикалык маанини билдирген тилдин сөздүк бирдиги. Мисалы: китеп, мугалим, окуучу, окуу, кооз, тез дегендердин ар бири өз алдынча лексикалык бирдик болуп саналат.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni9