Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Lingvistik analiz |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Lingvistik termini lotincha lingua ‒ “til” so‘zidan kelib chiqqan. Ushbu negizga yunoncha kelib chiqishga ega “-istikē” (-istica) elementi qo‘shilishi natijasida “linguistica” shakli hosil bo‘lgan bo‘lib, u “tilga oid”, “tilni ilmiy o‘rganishga taalluqli” ma’nolarini anglatadi. Mazkur termin fransuzcha (linguistique), nemischa (linguistik), inglizcha (linguistic) va ruscha (лингвистический) shakllari orqali o‘zbek tiliga lingvistik ko‘rinishida o‘zlashgan. Analiz termini qadimgi yunoncha “analysis” so‘zidan olingan bo‘lib, “ajratish”, “bo‘lib o‘rganish”, “tahlil qilish”, “yechish” ma’nolarini bildiradi. Bu so‘z “ana-” “yuqoriga”, “qayta”, “bo‘laklarga” va lysis — “bo‘shatish”, “ajratish”, “yechish” qismlaridan tashkil topgan. Keyinchalik termin lotincha analysis, fransuzcha analyse, ruscha анализ shakllari orqali o‘zbek tiliga analiz tarzida kirib kelgan. Lingvistik analiz termini etimologik jihatdan “til hodisalarini tahlil qilish”, “til birliklarini ilmiy jihatdan bo‘laklarga ajratib o‘rganish” degan ma’noni anglatadi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Lingvistik analiz ‒ til birliklari va til hodisalarini ilmiy metodlar asosida tahlil qilish, ularning tuzilishi, ma’nosi, vazifasi hamda o‘zaro munosabatlarini aniqlashga qaratilgan tadqiqot usulidir. U tilning fonetik, fonologik, leksik, morfologik, sintaktik, semantik, pragmatik va uslubiy sathlarini tizimli ravishda o‘rganishni nazarda tutadi. Tilshunoslikda lingvistik analiz til hodisalarining ichki tuzilishi va funksional xususiyatlarini ochib berishga xizmat qiladi. Tahlil jarayonida til birliklarining shakli, mazmuni, grammatik xususiyatlari, qo‘llanish qonuniyatlari hamda ular o‘rtasidagi paradigmatik va sintagmatik munosabatlar aniqlanadi. Lingvistik analiz nazariy tadqiqotlarda ham, amaliy tilshunoslikda ham keng qo‘llaniladi. Lingvistik analiz quyidagi asosiy turlarga bo‘linadi: fonetik analiz ‒ tovushlarning artikulyatsion va akustik xususiyatlarini o‘rganadi; fonologik analiz ‒fonemalar tizimi va ularning farqlovchi belgilarini tahlil qiladi; leksik-semantik analiz ‒ so‘zlarning ma’nosi va o‘zaro semantik munosabatlarini o‘rganadi; morfologik analiz ‒ so‘zlarning grammatik tuzilishi va shakllarini tahlil qiladi; sintaktik analiz ‒ so‘z birikmalari va gaplarning tuzilishini o‘rganadi; uslubiy analiz ‒ til birliklarining nutq uslublaridagi qo‘llanish xususiyatlarini tadqiq etadi. Masalan: Talabalar ilmiy maqola yozdilar gapini tahlil qilishda talabalar ‒ ega, yozdilar ‒ kesim, ilmiy maqola ‒ to‘ldiruvchi vazifasida kelganligi aniqlanadi. Shuningdek, so‘zlarning leksik ma’nosi, grammatik shakli va sintaktik munosabatlari ham tahlil qilinadi. Tilshunoslikda lingvistik analiz til birliklari ‒ fonema, morfema, leksema, so‘z birikmasi, gap va matnning fonetik, leksik, morfologik, sintaktik, semantik hamda pragmatik xususiyatlarini ilmiy metodlar asosida tahlil qilish jarayonini ifodalovchi ilmiy termin hisoblanadi. Bu termin til hodisalarining ichki tuzilishi, o‘zaro munosabati va funksional xususiyatlarini aniqlashga qaratilgan tadqiqot usulini ifodalaydi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Лингвистикалык талдоо |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Лингвистика – латынча lingua — «тил» деген сөздөн келип чыккан. Демек, лингвистика – «тилди изилдөөчү илим». Талдоо – кыргыз тилдериндеги «талда-» этишинен алынып, «бөлүктөргө ажыратуу, майдалап изилдөө, маңызын ачуу» деген маанини билдирет. Демек, «лингвистикалык талдоо» — сөзмө-сөз «тилди илимий жактан бөлүп карап изилдөө» деген түшүнүктү билдирет. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Лингвистикалык талдоо – тилдик бирдиктердин түзүлүшүн, маанисин, кызматын жана өз ара байланышын илимий жактан изилдөө жана чечмелөө ыкмасы. Ал сөздү, сөз айкашын, сүйлөмдү же текстти фонетикалык, лексикалык, морфологиялык, синтаксистик жана семантикалык жактан талдоону камтыйт. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 8 |