Termin kartochkasi to'liqligi: 30%
| Terminning o'zbekcha nomi | Lingvistik universaliyalar |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Lingvistik universaliyalar termini ikki tarkibiy qismdan tashkil topgan: lingvistik ‒ lotincha “lingua” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “til” degan ma’noni anglatadi. Ushbu so‘z asosida lotin tilida linguisticus “tilga oid” sifati yuzaga kelgan. Keyinchalik u fransuzcha (linguistique), inglizcha (linguistic) va ruscha (лингвистический) tillari orqali o‘zbek tiliga lingvistik shaklida kirib kelgan va “tilga oid”, “tilshunoslikka mansub” ma’nolarini ifodalaydi. Universaliya ‒ lotincha universalis so‘zidan olingan bo‘lib, “umumiy”, “barcha uchun xos”, “universal” degan ma’nolarni bildiradi. Universalis esa universus (“butun”, “yaxlit”, “hammasi”) so‘zidan hosil bo‘lgan. Tilshunoslikda universaliya termini barcha yoki aksariyat tillarga xos bo‘lgan umumiy til hodisalari va qonuniyatlarini anglatadi. Lingvistik universaliyalar termini etimologik jihatdan “barcha tillarga xos umumiy til hodisalari” yoki “tillarning universal xususiyatlari” degan ma’noni bildiradi. Mazkur termin XX asr tilshunosligida, ayniqsa qiyosiy va tipologik tadqiqotlar rivojlanishi bilan keng ilmiy muomalaga kirgan hamda dunyo tillariga xos umumiy qonuniyatlarni ifodalovchi ilmiy tushuncha sifatida qo‘llanila boshlagan. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Lingvistik universaliyalar ‒ dunyo tillarining barchasiga yoki ularning aksariyatiga xos bo‘lgan umumiy til xususiyatlari, qonuniyatlari va tamoyillarini ifodalovchi tilshunoslik terminidir. Mazkur tushuncha tillarning fonetik, leksik, morfologik, sintaktik hamda semantik sathlarida uchraydigan umumiy belgilarni aniqlash va ilmiy jihatdan izohlashga xizmat qiladi. Lingvistik universaliyalar til tizimlarining o‘xshash va umumiy tomonlarini o‘rganish orqali inson tilining universal tabiatini ochib beradi. Ular tillarning kelib chiqishi, rivojlanish qonuniyatlari hamda tipologik o‘xshashliklarini aniqlashda muhim nazariy asos hisoblanadi. Universaliyalar absolyut (mutlaq) va statistik (nisbiy) turlarga bo‘linadi. Absolyut universaliyalar barcha tillarda uchraydigan hodisalarni, statistik universaliyalar esa tillarning ko‘pchiligiga xos bo‘lgan xususiyatlarni ifodalaydi. Lingvistik universaliyalar ‒ inson tillarida takrorlanib turadigan umumiy qonuniyatlar va xususiyatlarni aniqlash, tavsiflash hamda ularning mohiyatini izohlash bilan bog‘liq bo‘lgan tilshunoslikning muhim nazariy tushunchalaridan biridir. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | — |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | — |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 9 |