info@gmail.com +998 99 741 35 23

Lingvistika — Лингвистика

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiLingvistika
Terminning o'zbekcha etimologiyasiLingvistika terminining etimologiyasi lotin tilidan olingan bo‘lib, u xalqaro ilmiy terminlardan biridir. Lingvistika termini lotincha “lingua” ‒ “til” so‘zidan hosil bo‘lgan. Ushbu negizga “-istica” yunoncha “-istikē” elementi qo‘shilishi natijasida “linguistica” shakli yuzaga kelgan bo‘lib, u “til haqidagi fan”, “tilni ilmiy o‘rganuvchi soha” ma’nolarini anglatadi. Yunoncha -istikē qo‘shimchasi esa muayyan fan yoki ilmiy yo‘nalishni ifodalash uchun xizmat qilgan. Mazkur termin XIX asrda Yevropa tilshunosligida ilmiy muomalaga keng kirib kelgan. Keyinchalik u fransuz tilida “linguistique”, nemis tilida “linguistic”, ingliz tilida “linguistics”, rus tilida “лингвистика” shaklida qo‘llanila boshlagan va rus tili orqali o‘zbek tiliga “lingvistika” ko‘rinishida o‘zlashgan. Etimologik jihatdan lingvistika termini “tilni ilmiy asosda o‘rganuvchi fan” degan ma’noni anglatadi. Ushbu termin xalqaro ilmiy termin sifatida dunyoning aksariyat tillarida deyarli bir xil fonetik va grafik shaklda qo‘llanadi. Lingvistika termini etimologik jihatdan lotincha “lingua” ‒ “til” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “til haqidagi fan”, “tilni ilmiy jihatdan o‘rganuvchi fan” ma’nosini ifodalovchi xalqaro ilmiy termin hisoblanadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiLingvistika ‒ inson tilining kelib chiqishi, taraqqiyoti, tuzilishi, funksiyalari va jamiyatdagi o‘rnini ilmiy jihatdan o‘rganuvchi fan. U tilning ichki qonuniyatlarini, til birliklarining o‘zaro munosabatini, tilning ijtimoiy va kommunikativ vazifalarini hamda turli tillarning o‘xshash va farqli xususiyatlarini tadqiq etadi. Lingvistika tilni murakkab tizim sifatida o‘rganib, uning barcha sathlarini ‒ fonetika va fonologiya, leksikologiya va frazeologiya, morfologiya, sintaksis, semantika, pragmatika, uslubshunoslik, dialektologiya, sotsiolingvistika, psixolingvistika, kognitiv lingvistika va boshqa yo‘nalishlarni qamrab oladi. Lingvistikaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: tilning ichki tuzilishi va rivojlanish qonuniyatlarini aniqlash; til birliklarining shakliy va mazmuniy xususiyatlarini tadqiq etish; tillarni qiyosiy, tarixiy va tipologik jihatdan o‘rganish; nutq faoliyati hamda tilning jamiyatdagi kommunikativ vazifalarini tahlil qilish; amaliy tilshunoslik, tarjimashunoslik, leksikografiya va terminologiya uchun ilmiy asos yaratish. Masalan, o‘zbek tilidagi fonema, morfema, leksema, gap, matn kabi birliklarning tuzilishi va vazifasi, shuningdek, o‘zbek tilining qirg‘iz, qozoq yoki boshqa tillar bilan o‘xshash va farqli jihatlarini o‘rganish lingvistikaning tadqiqot obyekti hisoblanadi. Lingvistika ‒ tilning kelib chiqishi, taraqqiyoti, tuzilishi, mazmuni, vazifalari va qo‘llanish qonuniyatlarini ilmiy asosda o‘rganuvchi hamda nazariy va amaliy yo‘nalishlarni o‘zida mujassamlashtirgan filologiya fanining muhim tarmog‘idir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiЛингвистика
Terminning qirg'izcha etimologiyasiЛингвистика латын тилинин lingua – тил сөзүнөн алынган болуп, тил жөнүндөгү илим дегенди билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiЛингвистика – тил жөнүндөгү илим. Лингвистика тил кубулуштарын изилдөө менен «тилдерди практикалык иликтөөдөн» ар бир тилдик фактыга тигил же бул тилдик кубулуштун пайда болуу себептерин ачууга аракеттениши менен айырмаланат. Лингвистиканын бул өзгөчөлүгүн прагматизм (гр. pragma – иш) деп атоого болот, анткени прагматикалык тил илими прагматикалык жөнөкөй үйрөнүүгө карама-каршы коюлат. Тил илими кыргыз тилинде тил жөнүндөгү окууну туюндурат. Кыргыз тилинде тил ооз көңдөйүндөгү тилди (анат. термин) жана тилди сөздүн (речтин) системасы катары туюндурат. Бул маселеге байланыштуу көптөгөн илимий, тил жөнүндөгү окуу деген терминдер синоним катары да колдонулууда. Лингвистика же тил илими: 1) баяндама (сыпаттама); 2) тарыхый; 3) салыштырма тил илими болуп бөлүнөт.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni8