info@gmail.com +998 99 741 35 23

Lisoniy sath — Тилдик деңгээл

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiLisoniy sath
Terminning o'zbekcha etimologiyasiLisoniy ‒ arab tilidagi lisān (لسان) so‘zidan olingan bo‘lib, “til”, “nutq organi”, shuningdek “til (aloqa vositasi)” ma’nolarini anglatadi. O‘zbek tilida lison so‘zi ilmiy uslubda “til tizimi” ma’nosida qo‘llanadi. Unga -iy sifat yasovchi qo‘shimchasi qo‘shilishi natijasida lisoniy shakli hosil bo‘lib, “tilga oid”, ‘til tizimiga taalluqli” degan ma’noni bildiradi; sath ‒ arab tilidagi saṭḥ (سطح) so‘zidan kirib kelgan bo‘lib, “yuza”, “qatlam”, “daraja”, “pog‘ona” ma’nolarini anglatadi. Ilmiy terminologiyada esa sath biror tizimning o‘ziga xos tuzilish bosqichi yoki qatlamini ifodalash uchun ishlatiladi. Lisoniy sath termini etimologik jihatdan “til tizimining qatlami”, “tilga oid tuzilish darajasi” yoki “tilning struktur bosqichi” degan ma’noni anglatadi. Tilshunoslikda mazkur termin tilning fonetik, fonologik, leksik, morfologik, sintaktik va semantik kabi o‘zaro bog‘liq tarkibiy darajalarini ifodalash uchun qo‘llaniladi. Bu sathlar til tizimining ichki tuzilishini va uning elementlari o‘rtasidagi munosabatlarni ilmiy jihatdan tavsiflashga xizmat qiladi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiLisoniy sath ‒ til tizimini tashkil etuvchi o‘zaro bog‘liq va mustaqil vazifaga ega bo‘lgan tarkibiy darajalardan birini ifodalovchi tilshunoslik terminidir. Har bir lisoniy sath o‘ziga xos til birliklari, ularning tuzilishi, vazifasi va qo‘llanish qonuniyatlariga ega bo‘lib, tilning yaxlit tizim sifatida faoliyat ko‘rsatishini ta’minlaydi. Tilshunoslikda lisoniy sathlar odatda fonetik (fonologik), morfologik, leksik, sintaktik va semantik sathlarga ajratiladi. Har bir sath o‘ziga xos birliklarga tayanadi: fonetik sathning asosiy birligi ‒ fonema, morfologik sathniki ‒ morfema, leksik sathniki ‒ leksema (so‘z), sintaktik sathniki ‒ so‘z birikmasi va gap, semantik sathniki esa ma’no hisoblanadi. Ushbu sathlar o‘zaro uzviy bog‘liq bo‘lib, birgalikda tilning ichki tuzilishini tashkil etadi. Lisoniy sath tushunchasi til hodisalarini tizimli ravishda o‘rganish, ularning o‘zaro munosabatini aniqlash hamda tilning strukturaviy va funksional xususiyatlarini ilmiy asosda tavsiflashda muhim nazariy ahamiyatga ega. Lisoniy sath ‒ til tizimining muayyan birliklari va qonuniyatlarini o‘z ichiga olgan, tilning ichki tuzilishini tashkil etuvchi hamda boshqa sathlar bilan uzviy aloqada faoliyat ko‘rsatuvchi tarkibiy darajadir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiТилдик деңгээл
Terminning qirg'izcha etimologiyasiТилдик деӊгээл термини эки сөздөн турат: «Тилдик» – «тил» сөзүнөн жана -дик мүчөсү «тиешелүүлүк, байланыш» маанисин берет. Демек, тилдик – «тилге тиешелүү» дегенди билдирет. «Деңгээл» – кыргыз тилинде «баскыч», «даража», «өлчөм», «системадагы орун» маанилеринде колдонулат. Демек, «тилдик деңгээл» этимологиялык жактан «тил системасындагы белгилүү бир баскыч же катмар» деген түшүнүктү билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiТилдик деңгээл – тилдин өз ара байланышта болгон жана белгилүү бир түзүлүшкө, кызматка ээ тилдик бирдиктерден турган системалык баскычы. Тил бир бүтүн система катары фонетикалык, фонологиялык, лексикалык, морфологиялык жана синтаксистик деңгээлдерге бөлүнүп каралат. Мисалы: фонетикалык деңгээл – тыбыштарды; лексикалык деңгээл – сөздөрдү жана лексемаларды; морфологиялык деңгээл – морфемаларды жана сөз формаларын; синтаксистик деңгээл – сөз айкаштарын жана сүйлөмдөрдү изилдейт.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni8