info@gmail.com +998 99 741 35 23

Lisoniy ziddiyat —

Termin kartochkasi to'liqligi: 30%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiLisoniy ziddiyat
Terminning o'zbekcha etimologiyasi“Lisoniy ziddiyat” terminining etimologiyasi uning tarkibidagi ikki so‘z ‒ lisoniy va ziddiyatning kelib chiqishiga asoslanadi. Lisoniy so‘zi arabcha لسان (lisān) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “til”, “nutq”, “so‘zlashuv vositasi” ma’nolarini anglatadi. O‘zbek tilida unga -iy qo‘shimchasi qo‘shilib, “tilga oid”, “til tizimiga tegishli” degan ma’noni ifodalaydi. Ziddiyat so‘zi arabcha ضدّ (ḍidd) ‒ “qarama-qarshi”, “teskari” degan ma’nolardan kelib chiqqan bo‘lib, “qarshilik”, “antagonizm”, “nomuvofiqlik”, “bir-biriga zid holat” ma’nolarini bildiradi. “Lisoniy ziddiyat” termini etimologik jihatdan “til tizimidagi qarama-qarshi munosabat” degan ma’noni anglatadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohitil tizimidagi birliklar o‘rtasida ularning ma’nosi, shakli yoki vazifasi jihatidan yuzaga keladigan qarama-qarshilik va farqlanish munosabatidir. Mazmunan lisoniy ziddiyat tilning ichki tizimida bir birlikning boshqa birlikdan ajralib turishini ta’minlaydigan asosiy semantik yoki grammatik qarama-qarshiliklarni ifodalaydi. Bu ziddiyatlar tilning ma’no aniqligini ta’minlaydi va birliklarning bir-biridan farqlanishiga xizmat qiladi. Lisoniy ziddiyatlar turli darajalarda namoyon bo‘ladi: Fonologik ziddiyat: tovushlar o‘rtasidagi farq (masalan, b–p, d–t); Leksik ziddiyat: antonim so‘zlar o‘rtasidagi qarama-qarshilik (masalan, katta – kichik); Grammatik ziddiyat: so‘z shakllari yoki grammatik ma’nolar o‘rtasidagi farq (masalan, o‘qidi – o‘qiydi). Lisoniy ziddiyat ‒ til birliklari o‘rtasidagi ma’no, shakl yoki vazifa jihatidan qarama-qarshilik bo‘lib, u til tizimining aniq va tartibli ishlashini ta’minlaydi. Tilshunoslikda bu termin til birliklari o‘rtasidagi qarama-qarshi (antonimik yoki funksional) munosabatlarni, ya’ni bir birlikning boshqasiga zid bo‘lgan holatini ifodalash uchun qo‘llanadi. Aslida, lisoniy ziddiyat dialektikaning qarama-qarshiliklar birligi qonunining tilda voqelanishidir. Tilshunoslar lisoniy ziddiyatni bir necha tomonlama tasniflaydilar: 1) ziddiyat tizimida tutgan o‘rniga ko‘ra; 2) ziddiyat a’zolarining o‘zaro munosabatiga ko‘ra; 3) turli vaziyatda ziddiyatning amal qilishiga ko‘ra. Lisoniy ziddiyat ziddiyat tizimida tutgan o‘rniga ko‘ra tasniflanayotganda ziddiyat tarkibining o‘lchami va uchrovchanlik belgilari inobatga olinadi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomi—
Terminning qirg'izcha etimologiyasi—
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi—
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni2