info@gmail.com +998 99 741 35 23

Logik subyekt —

Termin kartochkasi to'liqligi: 30%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiLogik subyekt
Terminning o'zbekcha etimologiyasiLogik ‒ qadimgi yunoncha logikē so‘zidan olingan bo‘lib, uning asosi logos ‒ “so‘z”, “fikr”, “aql”, “mulohaza” ma’nolarini anglatadi. Ushbu so‘z lotincha logica orqali Yevropa tillariga kirgan va keyinchalik ruscha логический shakli orqali o‘zbek tiliga logik tarzida o‘zlashgan. Termin “mantiqqa oid”, “fikrlash qonuniyatlariga taalluqli” degan ma’noni bildiradi; subyekt ‒ lotincha subjectum so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “asos”, “taglik”, “ostiga qo‘yilgan narsa”, “hukmning predmeti” ma’nolarini anglatadi. Subjectum esa lotincha subicere fe’lidan hosil bo‘lib, sub ‒ “ostiga”, iacere “tashlamoq”, “qo‘ymoq” ma’nolarini bildiradi. Keyinchalik bu termin mantiq, falsafa va tilshunoslik fanlarida hukm yoki fikrning predmeti, ya’ni kim yoki nima haqida fikr yuritilayotgan bo‘lsa, o‘sha narsa ma’nosida qo‘llanila boshlagan. Logik subyekt termini etimologik jihatdan "mantiqiy hukmning predmeti" yoki "fikr qaratilgan shaxs, predmet yoki hodisa" degan ma’noni anglatadi. Tilshunoslik va mantiq fanida mazkur termin hukmda yoki gapda fikr yuritilayotgan obyektni ifodalovchi mantiqiy unsur sifatida qo‘llaniladi. Logik subyekt grammatik ega bilan har doim ham mos kelmasligi mumkin, chunki u gapning sintaktik emas, balki mantiqiy va kommunikativ tuzilishiga asoslanib aniqlanadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiLogik subyekt gapda harakatni bajaruvchi yoki fikr markazini ifodalovchi mantiqiy birlikdir. U grammatik egadan farq qilishi mumkin, chunki logik subyekt ma’no jihatdan ajratiladi. Masalan: gapdagi asosiy e’tibor qaratilgan shaxs yoki predmet logik subyekt hisoblanadi. Logik subyekt ‒ hukm yoki gapning mantiqiy tuzilishida fikr qaratilgan shaxs, predmet, hodisa yoki tushunchani ifodalovchi qismdir. U hukmning asosiy obyekti bo‘lib, logik kesim orqali aynan shu subyekt haqida ma’lum bir belgi, xususiyat, harakat yoki holat tasdiqlanadi yoki inkor etiladi. Logik subyekt grammatik egadan farqli ravishda gapning sintaktik tuzilishiga emas, balki uning mantiqiy mazmuni va kommunikativ vazifasiga asoslanadi. Shu sababli ayrim hollarda logik subyekt bilan grammatik ega bir xil bo‘lsa, boshqa holatlarda ular bir-biridan farq qilishi mumkin. Logik subyekt gapning aktual bo‘linishi, mantiqiy urg‘u va nutq vaziyatiga qarab aniqlanadi. Masalan: “Bu kitobni Aziz o‘qidi” gapida grammatik ega Aziz bo‘lsa-da, agar asosiy fikr kitob haqida bo‘lsa, u holda bu kitob logik subyekt sifatida talqin qilinishi mumkin. Demak, logik subyekt gapda fikrning kim yoki nima haqida yuritilayotganini bildiradi. Logik subyekt mantiq, sintaksis va kommunikativ tilshunoslikda hukmning tuzilishini, gapning axborot tarkibini hamda tema-rema munosabatlarini tahlil qilishda muhim nazariy tushuncha hisoblanadi. logik subyekt ‒ hukm yoki gapda fikr qaratilgan shaxs, predmet, hodisa yoki tushunchani ifodalovchi, gapning mantiqiy asosini tashkil etuvchi hamda logik kesim bilan birgalikda hukmning mazmunini shakllantiruvchi asosiy tarkibiy qismdir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomi—
Terminning qirg'izcha etimologiyasi—
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi—
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni2