info@gmail.com +998 99 741 35 23

Noregulyar affikslar — Ээрчибес мүчөлөр

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiNoregulyar affikslar
Terminning o'zbekcha etimologiyasiNoregulyar termini lotincha regularis – “muntazam”, “tartibli”, “qonuniy” ma’nolarini anglatuvchi so‘z asosida shakllangan. Unga inkor ma’nosini bildiruvchi no- unsuri qo‘shilib, “muntazam bo‘lmagan”, “izchil qo‘llanmaydigan” mazmunini hosil qiladi. Affiks termini esa lotincha affixus – “biriktirilgan”, “qo‘shilgan” ma’nolarini bildiradi. Tilshunoslikda affiks o‘zak yoki negizga qo‘shilib, yangi so‘z yoki grammatik shakl hosil qilishda ishtirok etuvchi morfema hisoblanadi. Shu asosda noregulyar affikslar termini lug‘aviy jihatdan “muntazam qo‘llanish xususiyatiga ega bo‘lmagan, ma’lum doira bilan chegaralangan affikslar” degan mazmunni anglatadi. Termin mazmuni affikslarning so‘z yasash jarayonidagi mahsuldorligi, qo‘llanish chastotasi va so‘z yasash qolipining izchilligi bilan bog‘liq.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiNoregulyar affikslar – so‘z yasash jarayonida muntazam va sermahsul tarzda qo‘llanmaydigan, muayyan so‘zlar yoki cheklangan leksemalar doirasida uchraydigan, yangi so‘zlar hosil qilish imkoniyati nisbatan chegaralangan affikslar hisoblanadi. Ular barcha yoki ko‘pchilik o‘zaklarga bir xil qo‘shilib, umumiy va izchil so‘z yasash qolipini hosil qilmaydi. Noregulyar affikslarning asosiy belgilaridan biri – qo‘llanish doirasining cheklanganligi. Ya’ni bunday affiks ma’lum bir so‘z yoki so‘zlar guruhida mavjud bo‘lishi mumkin, biroq xuddi shu affiksni istalgan o‘zakka qo‘shib, yangi leksema hosil qilish har doim ham mumkin emas. Shu jihatdan ular muntazam ravishda yangi so‘zlar yasashga xizmat qiluvchi regulyar yoki mahsuldor affikslardan farqlanadi. Bunday affikslar ko‘pincha til taraqqiyotining muayyan bosqichlarida shakllangan, tarixan faol bo‘lgan, ammo hozirgi til tizimida so‘z yasash imkoniyati cheklangan birliklar sifatida namoyon bo‘lishi mumkin. Shuning uchun noregulyar affikslarning xususiyatini aniqlashda ularning tarixiy shakllanishi, hozirgi tildagi qo‘llanishi va so‘z yasashdagi mahsuldorlik darajasi hisobga olinadi. Noregulyar affikslarni faqat “kam uchraydigan affiks” deb tushunish to‘g‘ri emas. Muhim jihat shundaki, ular muntazam so‘z yasash modeli yaratmaydi. Ya’ni affiksning kam ishlatilishi emas, balki uning o‘zaklarga izchil qo‘shilib, yangi va turdosh so‘zlar qatorini hosil qila olmasligi noregulyarlikning asosiy belgisi hisoblanadi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiЭэрчибес мүчөлөр
Terminning qirg'izcha etimologiyasiЭэрчибес мүчөлөр термини эки сөздөн турат: 1. Ээрчибес – ээрчи- (бирөөнүн артынан жүрүү, баш ийүү, окшошуу) деген негизги этиштен жана -бес терс маанидеги чакчыл/сын-атооч берүүчү мүчөдөн куралган. Башкача айтканда, «артынан барбай турган», «баш ийбеген», «өзгөрбөгөн» деген маанини билдирет. 2. Мүчөлөр – бул жерде лингвистикалык термин катары «аффикстер» же «сөз мүчөлөрү» деген түшүнүктү туюнтат.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiЭэрчибес мүчөлөр негизинен, башка тилдерден өздөштүрүлгөн мүчөлөр уӊгунун таасири аркылуу ѳзгөрүүгө дуушарланбайт. Мындай мүчөлөр ээрчибес мүчөлөр деп аталат да, аларга төмөнкүлөр кирет: -ман, -кана,-стан,-кор, -поз ж.б; кетерман, күйөрман, чабарман; жалаакар, мансапкор, айлакер, табышкер ж.б. ________________________________________
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni4