Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Ovoz |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Ovoz termini forscha āvāz so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “tovush”, “sado”, “jarang” kabi ma’nolarni bildiradi. Mazkur so‘z o‘zbek tilida inson nutqidagi tovushni, shuningdek, tovushning eshitilish xususiyatini ifodalash uchun qo‘llanadi. Tilshunoslikda “ovoz” atamasi, ayniqsa, nutq tovushlarining hosil bo‘lishida ishtirok etuvchi tovush paychalari tebranishi bilan bog‘liq holda ishlatiladi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Ovoz nutq apparatida tovush paychalarining tebranishi natijasida yuzaga keladigan akustik hodisa bo‘lib, nutq tovushlarining hosil bo‘lishida muhim ahamiyatga ega. Tovush paychalari tebranganda ovoz hosil bo‘ladi va bu hodisa jarangli undoshlar hamda barcha unlilarning shakllanishida ishtirok etadi. Ovozning kuchi, balandligi, tembri va davomiyligi nutqning akustik xususiyatlarini belgilashga xizmat qiladi. Shuningdek, ovoz intonatsiyaning muhim tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, gapning ma’no va emotsional ifodasiga ta’sir ko‘rsatadi. Masalan, ovozning baland-pastligi, kuchli yoki sustligi hamda ohangning o‘zgarishi so‘roq, ta’kid, hayajon kabi turli kommunikativ va ekspressiv ma’nolarni ifodalashda muhim rol o‘ynaydi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Үн |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Үн – байыркы түрк тилдеринен келе жаткан төл сөз. Терминдин негизги мааниси «сүйлөөдөн пайда болгон добуш» деген түшүнүктү билдирет. «Үн» сөзү байыркы түрк тилдеринде да «добуш» маанисинде колдонулган. Азыркы кыргыз тилинде үн сөзү жалпы лексикалык мааниде да, тил илиминде фонетикалык термин катары да колдонулат. Фонетикада үн – сүйлөө органдарынын катышуусу менен пайда болгон жана адамдын кулагы аркылуу кабыл алынган акустикалык кубулуш. Үндүү тыбыштарда үн негизги ролду ойнойт, ал эми үнсүздөрдө үн менен шуулдоо ар кандай деңгээлде катышат. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Тил илиминде (фонетикада) адамдын сүйлөө учурунда чыккан үнү жөнөкөй эле физикалык ызы-чуу эмес. Ал атайын кызмат аткарат жана үч чоң аспектте мүнөздөлөт: А. Физикалык (акустикалык) мүнөздөмөсү Ар бир тыбыш аба толкундарынын термелүүсүнөн пайда болот. Анын төмөнкүдөй касиеттери бар: Бийиктиги: Үн түйүндөрүнүн (голосовые связи) термелүү жыштыгына байланыштуу. Күчү (катуулугу): Сүйлөгөндө чыккан абанын кысымына жана демдин күчүнө жараша болот. Созулушу (узактыгы): Тыбышты айтууга кеткен убакыт (мисалы, созулма үндүүлөр [аа], [оо] узак айтылат). Тембри: Жогоруда айтылган обертондордон куралып, үндүн өзгөчө боёгун түзөт. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 1 |