info@gmail.com +998 99 741 35 23

Palatalizatsiya —

Termin kartochkasi to'liqligi: 30%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiPalatalizatsiya
Terminning o'zbekcha etimologiyasiPalatalizatsiya termini xalqaro fonetik atama bo‘lib, lotincha palatum – “tanglay”, “og‘iz bo‘shlig‘ining yuqori qismi” ma’nosini anglatuvchi so‘zdan kelib chiqqan palatalis – “tanglayga oid, tanglayga taalluqli” shakli asosida hosil bo‘lgan. Palatalizatsiya atamasidagi -izatsiya qismi esa muayyan jarayon yoki o‘zgarishni anglatuvchi xalqaro terminologik unsurdir. Shu sababli palatalizatsiya lug‘aviy jihatdan “tanglay tomon o‘zgarish”, ya’ni tovush artikulyatsiyasining qattiq tanglayga yaqinlashishi bilan bog‘liq fonetik jarayonni anglatadi. Atama XIX asrda fonetik termin sifatida shakllangan.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiPalatalizatsiya – tovush, ayniqsa undosh talaffuzida tilning o‘rta yoki oldingi qismining qattiq tanglay tomon ko‘tarilishi natijasida tovushning artikulyatsion xususiyati o‘zgarishi jarayonidir. Bunda undoshning asosiy artikulyatsiyasiga qo‘shimcha ravishda tanglayga yaqin artikulyatsiya yuzaga keladi. Shu sababli palatalizatsiya ko‘pincha ikkilamchi artikulyatsiya hodisasi sifatida izohlanadi. Palatalizatsiyaga uchragan undoshlar palatallashgan undoshlar deb yuritiladi. Xalqaro fonetik alifboda bunday undoshlar asosiy tovush belgisi yoniga yuqoriga ko‘tarilgan ʲ belgisi qo‘yish orqali ifodalanadi: masalan: [tʲ], [kʲ]. Bu belgi undosh talaffuzida tilning qattiq tanglay tomon qo‘shimcha ko‘tarilishini ko‘rsatadi. Palatalizatsiya ayrim tillarda muayyan tovushlarning fonetik varianti sifatida, ayrim tillarda esa mustaqil fonologik qarama-qarshilik sifatida namoyon bo‘ladi. Masalan: slavyan tillarida qattiq va yumshoq undoshlar o‘rtasidagi farqlanishda palatalizatsiya muhim fonologik xususiyat hisoblanadi. Shuningdek, tarixiy tovush o‘zgarishlarida ham palatalizatsiya muhim rol o‘ynab, ayrim undoshlarning artikulyatsiya o‘rnini tanglay sohasi tomon siljishiga olib kelishi mumkin.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomi—
Terminning qirg'izcha etimologiyasi—
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi—
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni4