Termin kartochkasi to'liqligi: 30%
| Terminning o'zbekcha nomi | Paradigmatik munosabat |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Paradigmatik so‘zi yunoncha paradeigma – “namuna”, “andoza”, “model” ma’nolaridan kelib chiqqan. Munosabat esa arabcha munāsaba – “aloqa, bog‘liqlik, moslik” ma’nosini bildiradi. Shunday qilib, paradigmatik munosabat – til birliklarining bir tizimdagi o‘zaro bog‘lanishi, farqlanishi va birining o‘rniga boshqasining tanlanishi bilan bog‘liq munosabatdir. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Paradigmatik munosabat – bir xil yoki o‘xshash grammatik, sintaktik, fonetik yoki semantik vazifani bajarishi mumkin bo‘lgan til birliklarining bir o‘rinda o‘zaro almashina olish, tanlanish va qarama-qarshi qo‘yilish munosabatidir. Bunda birliklar nutqda bir vaqtda yonma-yon kelmaydi; ulardan muayyan o‘rinda bittasi tanlanadi. Masalan: Men kitob o‘qidim. Bu gapdagi kitob o‘rniga maqola, jurnal, gazeta, hikoya kabi birliklarni qo‘yish mumkin: • Men kitob o‘qidim. • Men maqola o‘qidim. • Men hikoya o‘qidim. Bu birliklar bir xil sintaktik o‘rinda kelgani va bir-birining o‘rnini egallashi mumkinligi sababli paradigmatik munosabatga kirishadi. Ya’ni gapdagi o‘rin bitta, lekin shu o‘rinni egallashi mumkin bo‘lgan birliklar bir nechta. Paradigmatik munosabat faqat so‘zlar o‘rtasida emas, fonema, morfema, grammatik shakl va boshqa til birliklari o‘rtasida ham mavjud bo‘ladi. Masalan: kitob – kitoblar shakllarida birlik va ko‘plik ma’nolari qarama-qarshi qo‘yiladi; kitobni – kitobga – kitobdan shakllari esa kelishik paradigmasini hosil qiladi. Paradigmatik munosabatni sintagmatik munosabatdan farqlash juda muhim: • Paradigmatik munosabat – tanlash va almashtirish munosabati: kitob / maqola / jurnal / hikoya • Sintagmatik munosabat – birikish va ketma-ket bog‘lanish munosabati: qiziqarli + kitob, kitob + o‘qidim. Shuning uchun paradigmatik munosabatni oddiy qilib bir o‘rinda tura oladigan birliklarning o‘zaro tanlanish va farqlanish munosabati deb tushunish mumkin. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | — |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | — |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 5 |