Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Paralingvistika |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Paralingvistika xalqaro ilmiy termin bo‘lib, yunoncha para – “yonida, yonma-yon, qo‘shimcha ravishda” va lingua / lingvistik – “tilga oid” tushunchasi bilan bog‘liq. Termin umumiy ma’noda til bilan birga mavjud bo‘ladigan, ammo tilning bevosita tarkibiy birliklari hisoblanmaydigan vositalar mazmunini anglatadi. Cambridge manbasida paralinguistics “til yonida” ma’nosidagi yunoncha asos bilan bog‘lanib, til tizimining tarkibiga kirmaydigan, biroq ma’no yetkazuvchi tovush va vositalarni o‘rganishi qayd etiladi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Paralingvistika – nutq jarayonida lingvistik birliklarga qo‘shimcha ravishda ma’no, munosabat, hissiyot va kommunikativ mazmunni ifodalashga xizmat qiladigan noverbal yoki ovozga xos vositalarni o‘rganuvchi tilshunoslik sohasi. Bunda asosiy e’tibor faqat nima deyilayotganiga emas, balki qanday aytilayotganiga ham qaratiladi. Paralingvistik vositalarga, avvalo, ovoz balandligi, ovoz tembri va sifati, nutq sur’ati, pauza, urg‘u, intonatsiya, kulish, xo‘rsinish, hansirash, yig‘i kabi ovoz hodisalari kiradi. Masalan: Mayli so‘zi turli ohangda aytilganda rozilik, norozilik, befarqlik yoki kinoyani anglatishi mumkin. Bunda so‘zning lug‘aviy tarkibi o‘zgarmaydi, ammo uning paralingvistik xususiyati kommunikativ mazmunni o‘zgartiradi. Cambridge manbasida paralingvistikaning asosiy ko‘rinishlari qatorida ovoz sifati, prosodiya, suhbatni boshqarish va aksent kabi xususiyatlar ko‘rsatiladi. Paralingvistika til birliklarining o‘rnini bosmaydi, balki ularning mazmunini to‘ldiradi, kuchaytiradi yoki unga qo‘shimcha munosabat yuklaydi. Masalan: odamning gapirishdagi pauzasi uning ikkilanishini, ovozining pasayishi ishonchsizlikni, kulib gapirishi esa kinoya yoki hazilni anglatishi mumkin. Shu sababli paralingvistik belgilar nutqning emotsional, ekspressiv va pragmatik mazmunini aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Paralingvistika kinesika (imo-ishora va tana harakatlari) kabi kengroq noverbal hodisalar bilan ham aloqador, biroq terminning qo‘llanish doirasi manbaga va nazariy yondashuvga qarab farqlanishi mumkin. Zamonaviy tadqiqotlarda paralingvistik hodisalar, ayniqsa, ovoz va prosodik xususiyatlar bilan bog‘liq holda o‘rganiladi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Паралингвистика |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Паралингвистика грекче para – «жанында, кошумча» жана lingua – «тил» түшүнүгү менен байланышкан. Сөзмө-сөз «тил менен катар жүргөн» деген маанини берет. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Паралингвистика – сөздүн түздөн-түз тилдик түзүлүшүнө кирбеген, бирок сүйлөөдө маанини, сезимди жана мамилени толуктаган үн каражаттарын изилдөөчү тармак. Ага үн бийиктиги, тембр, сүйлөө ыргагы, тыныгуу, басым, интонация, күлүү, үшкүрүү кирет. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 5 |