info@gmail.com +998 99 741 35 23

Parataksis —

Termin kartochkasi to'liqligi: 30%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiParataksis
Terminning o'zbekcha etimologiyasiParataksis termini qadimgi yunoncha parátaxis so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, para – “yonida, yonma-yon” va taxis – “joylashtirish, tartibga solish” ma’nolarini anglatadi. Shundan kelib chiqib, terminning dastlabki mazmuni yonma-yon joylashtirish degan ma’noni bildiradi. Tilshunoslikda esa bu atama gap yoki sintaktik birliklarning biri ikkinchisiga tobe qilinmasdan, yonma-yon qo‘llanishini ifodalash uchun ishlatiladi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiParataksis – ikki yoki undan ortiq gap, gap bo‘lagi yoki sintaktik birlikning teng yoki nisbatan mustaqil holatda, bir-biriga tobelik munosabatisiz yonma-yon qo‘llanishi asosidagi sintaktik tuzilishdir. Bunda birliklar o‘rtasidagi mazmuniy aloqa maxsus ergashtiruvchi vositalar orqali emas, balki ularning ketma-ketligi, ohangi, mazmuni yoki konteksti orqali anglashiladi. Cambridge Dictionary ham parataksisni bog‘lovchisiz holda ketma-ket kelgan ikki yoki undan ortiq gap yoki frazaning munosabati sifatida izohlaydi. Masalan: Quyosh botdi, atrof qorong‘ilashdi. Bu gapda ikki predikativ qism yonma-yon kelgan va ular orasidagi sabab-natija mazmuni alohida bog‘lovchi orqali ifodalanmagan. Parataktik qurilishda qismlar mustaqillikka yaqin bo‘ladi; shu jihati bilan u gipotaksis – tobelanish asosidagi sintaktik tuzilishga qarama-qarshi qo‘yiladi. Parataksis badiiy nutqda ham muhim uslubiy vazifa bajaradi. Qisqa va ketma-ket gaplarning bog‘lovchisiz berilishi nutqqa tezlik, dinamiklik, ixchamlik va ta’sirchanlik beradi. Masalan: Keldim, ko‘rdim, g‘alaba qozondim. kabi qurilmada har bir qism mustaqil mazmuniy birlik sifatida namoyon bo‘lsa-da, ular umumiy mazmuniy butunlikni hosil qiladi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomi—
Terminning qirg'izcha etimologiyasi—
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi—
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni5