info@gmail.com +998 99 741 35 23

Passiv nutq a’zolari — Пассивдүү сүйлөө органдары

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiPassiv nutq a’zolari
Terminning o'zbekcha etimologiyasiPassiv termini lotincha passivus – “ta’sirga uchraydigan”, “faol bo‘lmagan” ma’nolarini bildiruvchi so‘zdan kelib chiqqan. Nutq a’zolari esa nutq tovushlarini hosil qilishda ishtirok etadigan anatomik a’zolar majmuasidir. Shunday qilib, passiv nutq a’zolari – tovush hosil qilish jarayonida o‘zi faol harakat qilmay, faol nutq a’zolari uchun tayanch yoki to‘siq vazifasini bajaradigan nutq apparati qismlaridir.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiPassiv nutq a’zolari – nutq tovushlarini hosil qilish jarayonida nisbatan harakatsiz turadigan va faol nutq a’zolari bilan aloqaga kirishib, tovushning hosil bo‘lish o‘rnini belgilaydigan a’zolardir. Fonetika adabiyotlarida ular passive articulators deb yuritiladi. Faol nutq a’zosi, masalan, til yoki pastki lab, passiv a’zo tomon harakatlanadi yoki unga yaqinlashadi. O‘zbek tilshunosligi manbalarida tishlar, qattiq tanglay va burun bo‘shlig‘i passiv nutq a’zolari sifatida ko‘rsatiladi. Fonetika bo‘yicha kengroq tasniflarda esa yuqori lab, yuqori tishlar, alveolyar o‘siq, qattiq tanglay, yumshoq tanglay (velum), kichik tilcha va halqum devori kabi qismlar ham passiv artikulyatorlar qatoriga kiritiladi. Masalan: [t] tovushini hosil qilishda til uchi alveolyar o‘siqqa yaqinlashadi yoki tegadi; bunda til faol, alveolyar o‘siq esa passiv artikulyator vazifasini bajaradi. [j] kabi palatal tovushlarda esa tilning old qismi qattiq tanglay tomon yo‘naladi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiПассивдүү сүйлөө органдары
Terminning qirg'izcha etimologiyasiПассивдүү сүйлөө органдары үч сөздөн турат: «Пассивдүү» латынча passivus – «таасирге кабылуучу, активдүү эмес» сөзүнөн келип чыккан. Сүйлөө органдары – тыбыш жасоого катышкан анатомиялык органдар. Демек, термин активдүү органдар үчүн таяныч же тоскоолдук түзгөн органдарды билдирет.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiПассивдүү сүйлөө органдары – тыбыш жасоодо салыштырмалуу кыймылсыз турган жана активдүү органдар менен аракеттенип, тыбыштын жасалуу ордун аныктаган органдар. Аларга тиштер, катуу таңдай, альвеолалык кырка, жумшак таңдай ж.б. кирет.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni5