info@gmail.com +998 99 741 35 23

Permutatsiya — Пермутация

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiPermutatsiya
Terminning o'zbekcha etimologiyasiPermutatsiya termini lotincha permutatio so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “o‘zgartirish”, “almashtirish”, “bir narsani boshqasi bilan almashtirish” ma’nolarini anglatadi. Bu so‘z lotincha permutare – “tubdan o‘zgartirmoq, almashtirmoq” fe’lidan hosil bo‘lgan. Per- – “to‘liq, butunlay”, mutare esa “o‘zgartirmoq” ma’nosini bildiradi. Termin dastlab umumiy ma’noda almashtirish va o‘zgartirish ma’nolarida ishlatilgan. Keyinchalik uning “tartibni o‘zgartirish” ma’nosi shakllangan va matematika hamda tilshunoslik kabi fanlarda maxsus termin sifatida qo‘llanila boshlagan.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiPermutatsiya – muayyan birliklarning, xususan, so‘z yoki gap bo‘laklarining o‘zaro o‘rnini almashtirish, boshqa tartibda joylashtirish orqali yangi tartib hosil qilish hodisasidir. Tilshunoslikda bu tushuncha, ayniqsa, sintaktik birliklarning joylashish tartibini o‘zgartirish bilan bog‘liq holda qo‘llanadi. Sintaksisda permutatsiya so‘z yoki so‘z birikmalarining gapdagi o‘rnini almashtirib ko‘rish orqali ularning sintaktik vazifasi va gap tuzilishidagi munosabatlarini aniqlashga xizmat qilishi mumkin. Masalan, gap bo‘laklarining o‘rni o‘zgartirilganda grammatik jihatdan to‘g‘ri gap saqlanib qolsa, ularning gap tarkibidagi munosabati va funksiyasi tahlil qilinadi. Shu jihatdan permutatsiya strukturaviy tilshunoslikdagi o‘rin almashtirish yoki siljitish usuli sifatida ham qaraladi. Permutatsiyani oddiygina so‘zlarni tasodifiy joyini almashtirish deb tushunmaslik kerak. Tilshunoslikdagi asosiy maqsad – birliklarning o‘rin almashishi natijasida sintaktik tuzilma, grammatiklik yoki mazmun qanday o‘zgarishini aniqlashdir. Matematikada esa permutatsiya elementlarning mumkin bo‘lgan turli tartibda joylashishlarini anglatadi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiПермутация
Terminning qirg'izcha etimologiyasiПермутация латынча permutatio – «өзгөртүү, алмаштыруу» сөзүнөн; permutare – «өзгөртүү, алмаштыруу», per- – «толугу менен», mutare – «өзгөртүү».
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiПермутация – сөздөрдүн же сүйлөм мүчөлөрүнүн ордун алмаштырып, башка тартип түзүү кубулушу. Тил илиминде ал синтаксистик түзүлүштөгү орун алмашуунун грамматикалык жана маанилик натыйжасын аныктоодо колдонулат.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni4