info@gmail.com +998 99 741 35 23

Pleonazm —

Termin kartochkasi to'liqligi: 30%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiPleonazm
Terminning o'zbekcha etimologiyasiPleonazm termini qadimgi yunoncha pleonasmos (πλεονασμός) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “ortiqchalik”, “mo‘llik”, “keragidan ortiq qo‘llash” ma’nolarini anglatadi. U yunoncha pleonazein – “ortiqcha bo‘lmoq”, “keragidan ko‘p bo‘lmoq” fe’li hamda pleōn – “ko‘proq” so‘zi bilan bog‘liq. Keyinchalik termin lotincha pleonasmus shaklida qo‘llangan. Termin dastlab antik ritorika va grammatikada nutqda mantiqan zarur bo‘lmagan, ma’noni takrorlovchi so‘zlarning qo‘llanishini ifodalagan. Biroq pleonazm har doim ham uslubiy xato hisoblanmaydi: ayrim hollarda u fikrni ta’kidlash, aniqlashtirish, obrazlilik yoki ekspressivlikni kuchaytirish uchun ataylab qo‘llanadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiPleonazm – bir fikr yoki mazmunni ifodalashda ma’nosi jihatidan ortiqcha yoki bir-birini takrorlovchi til birliklarining qo‘llanishi natijasida yuzaga keladigan nutqiy hodisadir. Bunda bir birlik orqali allaqachon ifodalangan ma’no boshqa so‘z yoki grammatik vosita yordamida yana takrorlanadi. Masalan: oldindan avval bilmoq, o‘zining shaxsiy fikri, orqaga qaytmoq, bepul tekin kabi birikmalarda ayrim komponentlar asosiy ma’noni takrorlab, semantik jihatdan ortiqchalik hosil qiladi. Bunday qo‘llanish nutqning ixchamligiga putur yetkazishi mumkin. Pleonazm leksik va grammatik ko‘rinishlarda namoyon bo‘lishi mumkin. Leksik pleonazmda yaqin yoki ayni ma’noli leksemalar takrorlanadi, grammatik pleonazmda esa bir xil grammatik mazmun ortiqcha vositalar orqali ifodalanadi. Ilmiy manbalarda pleonazm leksik birliklarning sinonimik takrorlanishi yoki grammatik shakllarning ortiqcha qo‘llanishi sifatida ham tavsiflanadi. Shu bilan birga, badiiy nutqda pleonazm ataylab qo‘llanib, uslubiy vositaga aylanishi mumkin. Masalan: xalq og‘zaki ijodidagi yo‘l-doroga, g‘am-qayg‘u kabi juft ifodalar mazmunni shunchaki takrorlamasdan, ta’sirchanlik, ritm va emotsional kuchni oshiradi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomi—
Terminning qirg'izcha etimologiyasi—
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi—
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni5