Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Reduksiya |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | “Reduksiya” termini lotincha reductio so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “qaytarish”, “orqaga olib borish”, “qisqartirish”, “kamaytirish” kabi ma’nolarni anglatadi. Ushbu so‘z tilshunoslik terminologiyasida tovushning talaffuz jarayonida o‘zining to‘liq yoki kuchli fonetik xususiyatlarini yo‘qotib, kuchsizroq shaklda namoyon bo‘lishi bilan bog‘liq hodisani ifodalash uchun qo‘llanadi. Shunday qilib, “reduksiya” termini umumiy ma’nodagi “kuchsizlanish” va “kamayish” tushunchalaridan fonetik jarayon nomi sifatida shakllangan. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Reduksiya nutq jarayonida tovush, ayniqsa unlining artikulyatsion jihatdan kuchsizlanishi natijasida uning miqdoriy yoki sifat jihatdan o‘zgarishi hodisasidir. Reduksiya ko‘pincha urg‘usiz bo‘g‘inlarda kuzatiladi. Bunda urg‘u tushmagan unli tovush kuchli talaffuz qilinmaydi, natijada uning davomiyligi qisqarishi, artikulyatsiyasi o‘zgarishi yoki tovushning ayrim fonetik xususiyatlari susayishi mumkin. Reduksiya miqdoriy va sifat reduksiyasi ko‘rinishlarida namoyon bo‘ladi. Miqdoriy reduksiyada unlining talaffuz davomiyligi qisqaradi, biroq uning asosiy sifat belgilari nisbatan saqlanib qoladi. Sifat reduksiyasida esa unlining artikulyatsion xususiyatlari o‘zgarib, u boshqa, kuchsizroq yoki markazlashgan talaffuzga yaqinlashadi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Редукция |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Редукция — латынча reductio сөзүнөн келип чыккан. Анын мааниси – «кайтаруу, артка алып баруу, кыскартуу, азайтуу». |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Редукция – сүйлөө процессинде тыбыштын, өзгөчө кууш үндүү тыбыштын, күчсүздөнүп, кыскарып же сапаттык жактан өзгөрүшү. Редукция көбүнчө басымсыз муундагы үндүүлөрдө байкалат. Негизги түрлөрү: • сандык редукция – үндүүнүн айтылыш узактыгы кыскарат; • сапаттык редукция – үндүүнүн артикуляциялык белгилери өзгөрөт. Фонетикада бул термин тыбыштын, айрыкча үндүүнүн, айтылыш учурунда күчүнүн, созулушунун же сапаттык белгилеринин начарлашын билдирүү үчүн колдонулат. Мисалы, киши – кши, кышкы – кшкы. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 4 |