info@gmail.com +998 99 741 35 23

Shakl yasalishining analitik usuli —

Termin kartochkasi to'liqligi: 30%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiShakl yasalishining analitik usuli
Terminning o'zbekcha etimologiyasiShakl yasalishining analitik usuli termini shakl yasalishi va analitik usul birikmalaridan tashkil topgan. Shakl so‘zi arabcha shakl so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “ko‘rinish”, “tuzilish”, “holat” kabi ma’nolarni bildiradi. Yasalish so‘zi o‘zbek tilidagi yasa- fe’lidan hosil bo‘lib, “hosil bo‘lish”, “yuzaga kelish” ma’nolarini anglatadi. Analitik termini yunoncha analytikos so‘ziga borib taqaladi va “ajratish”, “qismlarga ajratib tahlil qilish” ma’nolarini bildiradi. Usul so‘zi arabcha usul so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “yo‘l”, “vosita”, “amalga oshirish yo‘li” ma’nolarini anglatadi. Shunga ko‘ra, terminning umumiy etimologik mazmuni “grammatik shaklning alohida vositalar yordamida hosil qilinish yo‘li” degan ma’noni ifodalaydi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiShakl yasalishining analitik usuli – grammatik shaklning so‘zga grammatik qo‘shimcha qo‘shish bilan emas, balki alohida so‘z, yordamchi fe’l yoki boshqa grammatik vositaning ishtiroki orqali hosil qilinish usuli. Bu usulda grammatik ma’no birgina so‘z tarkibida emas, balki ikki yoki undan ortiq til birliklarining o‘zaro birikishi orqali ifodalanadi. Analitik usulda asosiy so‘z o‘zining lug‘aviy ma’nosini saqlaydi, unga qo‘shiladigan grammatik ma’no esa alohida yordamchi birlik orqali yuzaga keladi. Masalan: kelgan edi birikmasida edi yordamchi fe’li asosiy fe’lga qo‘shilib, o‘tgan zamon ma’nosining murakkab shaklini hosil qiladi. O‘qib chiqdi, yozib oldi, aytib berdi kabi birikmalarda esa yordamchi fe’llar asosiy harakatga qo‘shimcha grammatik yoki aspektual ma’no yuklaydi. Analitik usul daraja shakllarini hosil qilishda ham qo‘llanadi. Masalan: eng chiroyli, juda katta, nihoyatda muhim kabi birikmalarda belgining darajasi eng, juda, nihoyatda kabi alohida so‘zlar yordamida ifodalanadi. Shakl yasalishining analitik usuli sintetik usulga qarama-qarshi qo‘yiladi. Sintetik usulda grammatik shakl so‘zga qo‘shimcha qo‘shish orqali hosil qilinadi: kitob + lar → kitoblar, uy + ga → uyga, bola + ning → bolaning. Analitik usulda esa grammatik ma’no alohida vosita orqali ifodalanadi: kelgan edi, eng katta, yozib oldi. Analitik usulning asosiy belgisi – grammatik shaklning affiks yordamida emas, balki alohida grammatik birliklarning birikishi orqali hosil bo‘lishidir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomi—
Terminning qirg'izcha etimologiyasi—
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi—
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni4