Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Shartli mayl |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | “Shartli mayl” termini shartli va mayl so‘zlaridan tashkil topgan. Shartli so‘zi o‘zbek tilidagi shart so‘ziga -li qo‘shimchasining qo‘shilishi orqali hosil bo‘lgan bo‘lib, “muayyan shartga bog‘liq”, “biror shart asosida yuzaga keladigan” ma’nolarini bildiradi. Shart so‘zi arabcha sharṭ (شرط) so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “talab”, “shart”, “biror ishning amalga oshishi uchun zarur bo‘lgan holat” ma’nolarini anglatadi. Mayl so‘zi ham arabcha mayl (ميل) so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “intilish”, “xohish”, “moyillik” ma’nolarini bildiradi. Tilshunoslikda mayl fe’l orqali ifodalangan harakatning voqelikka munosabatini, shuningdek, so‘zlovchining harakatga bo‘lgan munosabatini bildiruvchi grammatik kategoriya sifatida qo‘llanadi. Shu jihatdan shartli mayl atamasi lug‘aviy jihatdan “harakatning muayyan shartga bog‘liqligini bildiruvchi mayl” degan ma’noni anglatadi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Shartli mayl – fe’lning harakat yoki holatning boshqa bir harakat-holatning bajarilishi yoki bajarilmasligiga shart sifatida bog‘liqligini bildiradigan shakli. O‘zbek tilida shartli mayl, asosan, fe’l negiziga -sa qo‘shimchasini qo‘shish orqali hosil qilinadi: borsa, kelsa, o‘qisa, ishlasa. Shartli maylda bir harakatning amalga oshishi ikkinchi bir harakatga shart sifatida bog‘lanadi. Masalan: “Vaqting bo‘lsa, biznikiga kel” gapida bo‘lsa fe’li vaqtning mavjudligini kelish harakatining sharti sifatida ifodalagan. “Ko‘p o‘qisang, yaxshi natijaga erishasan” gapida esa o‘qisang shakli yaxshi natijaga erishish uchun zarur bo‘lgan shartni bildiradi. Shartli mayl shakli shaxs-son qo‘shimchalarini ham qabul qiladi: borsam – I shaxs birlik; borsang – II shaxs birlik; borsa – III shaxs birlik; borsak – I shaxs ko‘plik; borsangiz – II shaxs ko‘plik; borsalar – III shaxs ko‘plik. Shartli mayl faqat real shartni emas, taxminiy, ehtimoliy yoki istak bilan bog‘liq shartni ham ifodalashi mumkin. Masalan: “Imkonim bo‘lsa, men ham borardim” gapida harakatning bajarilishi imkoniyatning mavjudligiga bog‘langan. Shartli mayl ko‘pincha -sa shakli orqali hosil qilinsa-da, uning ma’nosi gapdagi boshqa vositalar bilan birgalikda turlicha namoyon bo‘lishi mumkin. Ayniqsa, shart ergash gapli qo‘shma gaplarda shartli mayl shakli shart va uning natijasi o‘rtasidagi munosabatni ifodalashda muhim grammatik vosita hisoblanadi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Шарттуу ыңгай |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Шарттуу ыӊгай эки сөздөн туруп, кыймыл-аракеттин белгилүү бир шартка байланыштуу экендигин билдирет. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Шарттуу ыңгай – аракет-кыймылдын иш жүзүнө ашырылышы үчүн шарт болуп түшкөн этиш. Мүчөсү –са. М: келсе, алса, ичсе, жатса, кайтса, айтса, ж.б. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 4 |