Termin kartochkasi to'liqligi: 30%
| Terminning o'zbekcha nomi | Shaxslantirish |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | “Shaxslantirish” termini “shaxs” + “-lantir-” + “-ish” qismlaridan tashkil topgan. Shaxs so‘zi arabcha shakhs – “kishi, inson, individ” ma’nolarini anglatadi. -lantir- qo‘shimchalar majmuasi asosga “biror holatga keltirish, shunday xususiyat berish” ma’nosini qo‘shadi. -ish esa harakat nomini hosil qiluvchi qo‘shimchadir. Shunday qilib, “shaxslantirish” lug‘aviy jihatdan biror narsa yoki hodisaga shaxsga xos xususiyat berish ma’nosini anglatadi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Shaxslantirish – badiiy tasvirda jonsiz predmet, tabiat hodisasi, hayvon, o‘simlik yoki mavhum tushunchalarga insonning xatti-harakati, his-tuyg‘usi, fikrlashi, nutqi va boshqa shaxsiy xususiyatlarini ko‘chirish asosida ularni jonli, insoniy obraz sifatida tasvirlash usuli. Bunda aslida inson bo‘lmagan narsa yoki hodisa go‘yoki inson kabi harakat qiluvchi, his qiluvchi yoki fikrlovchi sifatida tasavvur qilinadi. Shaxslantirish ko‘chma ma’no asosidagi badiiy tasvir vositalaridan biri bo‘lib, adabiy matnning obrazliligi va ta’sirchanligini kuchaytiradi. U orqali muallif jonsiz yoki mavhum hodisalarga insoniy xususiyat berib, ularning mohiyatini o‘quvchiga yanada yorqinroq va ta’sirchanroq yetkazadi. Masalan: • Bahor kulib keldi. – bahorga insonning kulish xususiyati berilgan. • Shamol daraxtlar bilan pichirlashdi. – shamolga insonning pichirlash harakati ko‘chirilgan. • Quyosh bizga boqib kuldi. – quyosh inson kabi boqadi va kuladi tarzida tasvirlangan. • Dardimga tun hamdard bo‘ldi. – tun insonga xos hamdard bo‘lish xususiyatiga ega sifatida tasvirlangan. • Vatan bizni bag‘riga chorlaydi. – Vatan inson kabi chorlovchi va bag‘riga oluvchi mavjudot sifatida gavdalantirilgan. Shaxslantirishda ko‘pincha inson faoliyatini bildiruvchi fe’llar muhim vosita bo‘ladi: kulmoq, yig‘lamoq, gapirmoq, o‘ylamoq, kutmoq, chaqirmoq, quvonmoq, ranjimoq, pichirlamoq kabi. Shuningdek, insonga xos ruhiy va axloqiy sifatlar ham jonsiz yoki mavhum tushunchalarga ko‘chirilishi mumkin: mehribon tabiat, g‘amgin tun, xafa shamol kabi. Shaxslantirish jonlantirish hodisasi bilan yaqin bo‘lsa-da, terminologik jihatdan ularni kontekstga qarab farqlash mumkin. Shaxslantirishda jonsiz yoki mavhum narsa aynan insonga xos xususiyat va faoliyat bilan tasvirlanadi. Masalan: “Tong kuldi” birikmasida kulish – insonga xos harakat bo‘lgani uchun shaxslantirish mavjud. Shaxslantirishning asosiy vazifasi – tasvirlanayotgan predmet yoki hodisani oddiy nomlash bilan cheklanmay, unga obrazli va emotsional mazmun berish, o‘quvchining tasavvurida jonli manzara yaratish hamda badiiy ta’sirchanlikni oshirishdir. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | — |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | — |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 3 |