Termin kartochkasi to'liqligi: 30%
| Terminning o'zbekcha nomi | Shaxsli gap |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Shaxsli gap” termini “shaxs” + “-li” qo‘shimchasi hamda “gap” so‘zining birikishidan hosil bo‘lgan. Shaxs so‘zi arabcha shakhs – “kishi, inson, individ” ma’nolarini anglatadi. -li qo‘shimchasi asosga “ega bo‘lgan, mavjud” ma’nosini qo‘shadi. Gap esa tilshunoslikda nisbiy tugallangan fikrni ifodalovchi sintaktik birlikni bildiradi. Shunga ko‘ra, “shaxsli gap” atamasi grammatik jihatdan shaxs ifodasiga ega bo‘lgan gap ma’nosini anglatadi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Shaxsli gap – grammatik predikativ markazida shaxs kategoriyasi ifodalangan, ya’ni ish-harakat yoki holatning bajaruvchisi I, II yoki III shaxsdan biri sifatida grammatik jihatdan belgilangan gapdir. Bunday gaplarda shaxs ma’nosi, asosan, kesimning shaxs-son shakli orqali yuzaga chiqadi. Shaxsli gaplarda ega gap tarkibida ochiq ifodalanishi ham, kesim shaklidan anglashilib, tushirilishi ham mumkin. Masalan: • Men universitetga bordim. – kesimdagi -m I shaxsni bildiradi. • Sen kitob o‘qiding. – -ng II shaxsni bildiradi. • U bugun keldi. – keldi III shaxsni bildiradi. • Bugun kutubxonaga bordik. – -k I shaxs ko‘plikni bildiradi. • Vazifani bajaring. – -ng II shaxsni bildiradi. Shaxsli gaplarning asosiy belgisi shaxs kategoriyasining grammatik jihatdan ifodalanishidir. O‘zbek tilida shaxs, ayniqsa, fe’l kesimlarda aniq namoyon bo‘ladi. Fe’lning shaxs-son shakli harakatning kim tomonidan bajarilayotganini ko‘rsatadi. Shu sababli shaxsli gaplarda kesimning grammatik shakli gap mazmunini anglashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shaxsli gaplar egali va egasiz shaklda ham uchrashi mumkin. Masalan: Men kitob o‘qidim gapida ega – men ochiq ifodalangan. Kitob o‘qidim gapida esa ega grammatik jihatdan ifodalanmagan, ammo o‘qidim kesimi orqali uning men ekanligi aniq anglashiladi. Ikkinchi holatda gap ayni vaqtda shaxsi aniq gap xususiyatiga ham ega bo‘ladi. Shaxsli gapni shaxsi aniq gap bilan aynanlashtirmaslik kerak. Shaxsli gap – shaxs kategoriyasi grammatik jihatdan ifodalangan gaplarning kengroq tushunchasi; shaxsi aniq gap esa bajaruvchisi kesim orqali aniq anglashiladigan bir tarkibli gapning muayyan turidir. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | — |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | — |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 4 |