info@gmail.com +998 99 741 35 23

Shaxssiz fe’l —

Termin kartochkasi to'liqligi: 30%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiShaxssiz fe’l
Terminning o'zbekcha etimologiyasi“Shaxssiz fe’l” termini “shaxs” + “-siz” qo‘shimchasi hamda “fe’l” so‘zining birikishidan hosil bo‘lgan. Shaxs so‘zi arabcha shakhs – “kishi, inson, individ” ma’nolarini anglatadi. -siz qo‘shimchasi o‘zbek tilida “biror narsaga ega emaslik, mavjud emaslik” ma’nosini bildiradi. Fe’l so‘zi arabcha fi‘l – “ish, harakat, amal” ma’nolaridan kelib chiqqan bo‘lib, tilshunoslikda ish-harakat, holat yoki jarayonni bildiruvchi so‘z turkumini anglatadi. Shu asosda shaxssiz fe’l atamasi grammatik jihatdan muayyan shaxsga bog‘lanmaydigan fe’l yoki fe’l shaklini ifodalash uchun qo‘llanadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiShaxssiz fe’l – ish-harakat yoki holatning bajaruvchisini muayyan grammatik shaxsga bog‘lash imkonini bermaydigan, shaxs ma’nosini ifodalamaydigan va odatda shaxssiz gaplarning kesimi vazifasida qo‘llanadigan fe’l shaklidir. Bunday fe’llarda harakatning bajaruvchisi muayyan shaxs sifatida belgilanmaydi; asosiy e’tibor harakatning bajarilish imkoniyati, imkonsizligi yoki umumiy holatiga qaratiladi. Shaxssiz fe’llar, ayniqsa, -ib bo‘lmoq / -ib bo‘lmaslik kabi shakllarda namoyon bo‘ladi: • Bu yerda kutib bo‘lmaydi. • Vazifani bir kunda bajarib bo‘lmaydi. • Bunday sharoitda ishlashning iloji yo‘q. Masalan: Bu masalani hozircha hal qilib bo‘lmaydi gapida bo‘lmaydi shakli ish-harakatning imkonsizligini bildiradi. Uni men bo‘lmayman, sen bo‘lmaysan, u bo‘lmaydi tarzida shaxsga ko‘ra o‘zgartirib, ayni ma’noni saqlab bo‘lmaydi. Shu jihat shaxssiz qo‘llanishning muhim belgisidir. Shaxssiz fe’lni shaxsli fe’ldan farqlash lozim. Keldim, kelding, keldi kabi fe’l shakllarida harakatning I, II yoki III shaxsga mansubligi grammatik jihatdan ifodalangan. Kutib bo‘lmaydi kabi shakllarda esa harakat muayyan shaxsga nisbat berilmaydi. Shuningdek, shaxssiz fe’l va shaxssiz gap tushunchalari o‘zaro bog‘liq, ammo aynan bir xil emas. Shaxssiz fe’l – grammatik birlik sifatidagi fe’l yoki fe’l shakliga, shaxssiz gap esa shu vosita ishtirokida shakllangan sintaktik birlikka nisbatan qo‘llanadi. Masalan: Bu yerda chekish mumkin emas gapida mumkin emas shaxssiz predikativ mazmunni ifodalab, butun gapning shaxssiz gap sifatida shakllanishiga xizmat qiladi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomi—
Terminning qirg'izcha etimologiyasi—
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi—
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni4