Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Sheva |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Sheva” termini “qabila”, “etnik guruh” ma’nolarini bildiruvchi qadimgi til birliklari bilan bog‘liq bo‘lib, o‘zbek tiliga tarixiy jihatdan boshqa turkiy tillardagi shakllar orqali kirib kelgan. “Sheva” atamasi tilshunoslikda muayyan hudud yoki ijtimoiy guruh nutqiga xos bo‘lgan til xususiyatlarini ifodalash uchun qo‘llanadi. Termin etimologik jihatdan dastlab muayyan qabila yoki etnik guruhning nutqiy o‘ziga xosligi bilan bog‘liq tushunchani anglatgan. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Sheva – muayyan hududda yashovchi aholi yoki ayrim ijtimoiy guruh vakillari nutqida qo‘llanadigan, adabiy til va boshqa hududiy nutq ko‘rinishlaridan fonetik, leksik, grammatik hamda boshqa til xususiyatlari bilan farqlanadigan mahalliy nutq shakli. Sheva umumxalq tilining hududiy ko‘rinishlaridan biri bo‘lib, unda shu hudud aholisi nutqiga xos bo‘lgan o‘ziga xosliklar saqlanadi. Shevaning muhim belgisi – uning hududiy chegaralanganligi. Bir hududda qo‘llanadigan ayrim so‘z, tovush yoki grammatik shakl boshqa hudud aholisi nutqida uchramasligi yoki boshqa shaklda qo‘llanishi mumkin. Masalan: ayrim o‘zbek shevalarida adabiy tildagi so‘zlarning talaffuzi yoki lug‘aviy shakli o‘zgaradi. Shevalar, avvalo, quyidagi jihatlarda adabiy tildan farqlanishi mumkin: • fonetik jihatdan – tovushlarning talaffuzi va almashinuvida; • leksik jihatdan – ayrim mahalliy so‘z va iboralarning qo‘llanishida; • grammatik jihatdan – ayrim qo‘shimcha va grammatik shakllarning o‘ziga xos ishlatilishida; • semantik jihatdan – ayrim so‘zlarning ma’nosida hududiy farqlar yuzaga kelishida. Masalan: o‘zbek tilining turli hududiy shevalarida ayrim so‘zlarning talaffuzi va shakli adabiy tildagi variantdan farq qilishi mumkin. Bunday farqlar xalqning tarixi, etnik tarkibi, hududiy aloqalari va boshqa tillar bilan tarixiy munosabatlari bilan ham bog‘liq bo‘ladi. Sheva lahja va dialekt tushunchalari bilan chambarchas bog‘liq. Biroq ular bir xil tushuncha emas. Odatda lahja bir necha yaqin shevalarni birlashtiruvchi kengroq hududiy yoki tarixiy birlik sifatida, sheva esa shu birlik tarkibidagi nisbatan kichikroq mahalliy nutq ko‘rinishi sifatida qaraladi. Dialekt atamasi esa ilmiy adabiyotlarda ko‘pincha hududiy nutq shakllarini umumiy nomlash uchun ishlatiladi. Shevalar milliy tilning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, xalqning tarixiy-madaniy merosi, turmush tarzi, urf-odatlari va hududiy til xususiyatlarini o‘rganishda muhim manba hisoblanadi. Dialektologiya fani aynan shevalarning fonetik, leksik, grammatik va boshqa xususiyatlarini tadqiq etadi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Говор |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Говор термин кыргыз тилине орус тили аркылуу кирген болуп, диалектилердин ичиндеги майда тилдик өзгөчөлүктөр деген маанини туюнтат. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Говор – бул тил илиминде (диалектологияда) колдонулган, белгилүү бир чакан аймактагы (мисалы, бир же бир нече айылдагы) тургундардын тилдик өзгөчөлүгүн билдирген эң кичинекей диалектилик бирдик. Ал жалпы улуттук тилдин курамына кирет жана өзүнөн чоңураак бирдик болгон диалектке же аткаруучу топко баш иет. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 4 |