Termin kartochkasi to'liqligi: 30%
| Terminning o'zbekcha nomi | Shovqin |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | “Shovqin” so‘zi o‘zbek tilining umumiste’mol leksikasiga mansub bo‘lib, baland, tartibsiz yoki bir-biriga qo‘shilib eshitiladigan tovushlar majmui ma’nosini anglatadi. Tilshunoslikda “shovqin” termini kundalik ma’nosidan tashqari, fonetik-akustik tushuncha sifatida ham qo‘llanadi. Bunda u nutq tovushining hosil bo‘lishida yuzaga keladigan, ma’lum darajada tartibsiz akustik tebranishlar bilan bog‘liq komponentni bildiradi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Shovqin – nutq tovushlarining hosil bo‘lishida havo oqimining nutq a’zolarida to‘siqqa uchrashi, toraygan oraliqdan ishqalanib o‘tishi yoki boshqa artikulyatsion jarayonlar natijasida yuzaga keladigan akustik komponent. Fonetikada shovqin, ayniqsa, undosh tovushlarning asosiy akustik belgilaridan biri hisoblanadi. Nutq tovushlari akustik jihatdan ovoz va shovqinning turli nisbatlaridan tashkil topadi. Unli tovushlarda ovoz ustun bo‘lsa, undoshlarning ayrimlarida shovqin kuchli bo‘ladi. Masalan: p, t, k, s, sh, f kabi jarangsiz undoshlarda shovqin asosiy akustik komponent sanaladi. b, d, g, z, j kabi jarangli undoshlarda esa ovoz va shovqin birgalikda ishtirok etadi. Shovqinning hosil bo‘lishida havo oqimining to‘siqqa uchrashi yoki toraygan nutq yo‘lidan o‘tishi muhim ahamiyatga ega. Masalan: s tovushini talaffuz qilishda havo oqimi til va tishlar oralig‘idagi toraygan joydan sirg‘alib o‘tadi va natijada kuchli shovqin hosil bo‘ladi. t tovushida esa havo oqimi avval to‘liq to‘siladi, so‘ng to‘siqning ochilishi natijasida shovqinli portlash yuzaga keladi. Fonetik nuqtayi nazardan shovqin ovozning mavjudligi yoki yo‘qligi bilan bog‘liq holda tovushlarni farqlashda ham muhimdir. Masalan: s–z, sh–j, p–b, t–d, k–g juftliklarida tovushlarning jarangsiz va jarangli variantlari o‘rtasidagi asosiy farqlardan biri ovoz va shovqin nisbatining turlicha bo‘lishidir. Shovqin tushunchasi jarangli va jarangsiz undoshlarni tavsiflashda ham qo‘llanadi. Jarangsiz undoshlarda ovoz paychalari tebranmaydi yoki juda kam tebranadi va shovqin ustunlik qiladi. Jarangli undoshlarda esa ovoz paychalarining tebranishi natijasida ovoz bilan birga shovqin ham yuzaga keladi. Shuningdek, shovqin va shovqinli tovush tushunchalarini farqlash lozim. Shovqin – tovushning akustik tarkibiy komponenti; shovqinli tovush esa tarkibida shovqin asosiy o‘rin tutadigan nutq tovushidir. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | — |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | — |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 4 |