Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | Shovqinli undoshlar |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | Shovqinli undoshlar termini ikki qismdan tarkib topgan: shovqinli va undosh. Shovqinli so‘zi “shovqin” asosiga -li sifat yasovchi qo‘shimchasining qo‘shilishi orqali hosil bo‘lgan bo‘lib, “shovqin mavjud, shovqinga ega” degan ma’noni bildiradi. Undosh atamasi esa un (ovoz) so‘ziga -dosh komponentining qo‘shilishi asosida shakllangan bo‘lib, fonetikada unli tovushlarga qarama-qarshi qo‘yiladigan tovushlar guruhini anglatadi. Shunga ko‘ra, shovqinli undoshlar – tarkibida shovqin komponenti ustun bo‘lgan undosh tovushlar nomidir. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | Shovqinli undoshlar – talaffuz jarayonida o‘pkadan chiqayotgan havo oqimining nutq a’zolarida hosil bo‘ladigan to‘siq yoki torayishdan o‘tishi natijasida shovqin asosiy akustik belgi sifatida yuzaga keladigan undosh tovushlardir. Bunday tovushlarni hosil qilishda havo oqimi nutq a’zolari tomonidan to‘siladi yoki toraytiriladi va natijada havo oqimining ishqalanishi, portlashi yoki boshqa turdagi to‘siq bilan bog‘liq shovqin hosil bo‘ladi. Shovqinli undoshlarda ovoz va shovqinning nisbati turlicha bo‘lishi mumkin. Jarangsiz undoshlarda shovqin asosiy o‘rinni egallaydi: p, t, k, q, f, s, sh kabi. Jarangli undoshlarda esa shovqin bilan birga ovoz ham ishtirok etadi: b, d, g, z, j kabi. Shu sababli shovqinli undoshlar ovozli va ovozsiz ko‘rinishlarga ajratilishi mumkin. Shovqinli undoshlarni hosil qilishda artikulyatsiya usuli ham muhim: ayrimlarida havo oqimi to‘siqni yorib o‘tishi natijasida portlash shovqini (p, b, t, d, k, g), ayrimlarida esa toraygan oraliqdan ishqalanib o‘tishi natijasida sirgalish shovqini (s, z, sh, f va boshqalar) yuzaga keladi. Masalan: p, b, t, d, k, g, q, f, v, s, z, sh, j, x, h. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Шуулдама үнсүздөр |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Шуулдама үнсүздөр термини – «шуу», «шуулда» тууранды сөздөрүнөн жаралган уңгу. Ал өпкөдөн чыгып келе жаткан абанын ооз көңдөйүндөгү кандайдыр бир тоскоолдуктарга сүрүлүп же аларды жарып өтүүдө пайда кылган акустикалык ызы-чууну, шуулдоону билдирет. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Шуулдама үнсүздөр – өпкөдөн чыккан абанын агымы ооз көңдөйүндөгү бекем тоскоолдуктарга учурап, ал тоскоолдукту күч менен жарып же ага абдан катуу сүрүлүп өтүүдөн пайда болгон, кулакка жалаң гана ызы-чуу (шыбыш) сыяктуу угулган тыбыштар. Бул тыбыштарды айтканда үн такыр катышпайт же экинчи даражадагы ролду гана аткарат. |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 2 |