info@gmail.com +998 99 741 35 23

Sintaktik erkin so‘z birikmasi — Эркин сөз айкашы

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiSintaktik erkin so‘z birikmasi
Terminning o'zbekcha etimologiyasiSintaktik erkin so‘z birikmasi termini yunoncha syntaxis (σύνταξις) — “tuzilish”, “tartib”, “birikish” hamda turkiy erkin — “ozod”, “bog‘lanmagan”, so‘z birikmasi — “so‘zlarning o‘zaro bog‘lanishidan hosil bo‘lgan birikma” ma’nolarini bildiruvchi birliklardan tashkil topgan. Termin tarkibidagi “sintaktik” so‘zi birlikning gap qurilishiga oidligini, “erkin so‘z birikmasi” esa uning tarkibiy qismlari nisbatan mustaqil va erkin bog‘langanligini anglatadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiSintaktik erkin so‘z birikmasi — tarkibidagi so‘zlar o‘z lug‘aviy ma’nosini saqlagan holda, grammatik jihatdan muayyan sintaktik aloqa asosida erkin birikadigan va zaruratga ko‘ra boshqa so‘zlar bilan almashtirilishi yoki kengaytirilishi mumkin bo‘lgan so‘z birikmasidir. Bunday birikmalarda so‘zlar o‘z mustaqil ma’nosini yo‘qotmaydi va birikma tarkibidan ajratilganda ham alohida ma’no anglatadi. Masalan, yangi kitob, katta uy, maktabga bormoq, qiziqarli asarni o‘qimoq kabi birikmalar sintaktik erkin so‘z birikmalariga misol bo‘ladi. Masalan, yangi kitob birikmasida yangi so‘zi boshqa sifatlar bilan (qiziqarli kitob, eski kitob), kitob so‘zi esa boshqa otlar bilan almashtirilishi mumkin. Shu jihatdan ular turg‘un birikmalardan farqlanadi.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiЭркин сөз айкашы
Terminning qirg'izcha etimologiyasi«Эркин сөз айкашы» термини эркин жана сөз айкашы деген сөздөрдөн түзүлгөн. Эркин сөзү түрк тилдерине таандык болуп, «бош», «байланбаган» маанилерин билдирет. Сөз айкашы – эки же андан көп сөздүн грамматикалык жактан өз ара байланышынан түзүлгөн синтаксистик бирдик.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiЭркин сөз айкашы — курамындагы сөздөр өздөрүнүн лексикалык маанисин сактап, белгилүү синтаксистик байланыштын негизинде эркин биригип, зарылчылыкка жараша башка сөздөр менен алмаштырылышы же кеңейтүү мүмкүн болгон сөз айкашы. Мындай сөз айкаштарында сөздөр өз алдынча маанисин жоготпойт. Мисалы: жаңы китеп, чоң үй, мектепке баруу, кызыктуу чыгарма. «Жаңы китеп» сөз айкашында жаңы сөзүн кызыктуу, эски, калың сыяктуу башка сөздөр менен, ал эми китеп сөзүн башка зат атоочтор менен алмаштырууга болот. Ушул жагы менен эркин сөз айкаштары туруктуу сөз айкаштарынан айырмаланат.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni3