Termin kartochkasi to'liqligi: 60%
| Terminning o'zbekcha nomi | So‘z o‘zgartuvchi affiks |
| Terminning o'zbekcha etimologiyasi | So‘z o‘zgartuvchi affiks termini “so‘z”, “o‘zgartiruvchi” va “affiks” so‘zlaridan tashkil topgan. “So‘z” qadimgi turkiy söz shakliga borib taqalib, ma’no va grammatik xususiyatlarga ega bo‘lgan til birligini bildiradi. “O‘zgartiruvchi” turkiy “o‘zgar-” fe’lidan hosil bo‘lib, “shaklini o‘zgartiruvchi”, “bir holatdan boshqa holatga keltiruvchi” ma’nolarini anglatadi. “Affiks” lotincha affixus — “biriktirilgan”, “qo‘shilgan” ma’nolarini bildiradi. Shu asosda so‘z o‘zgartuvchi affiks so‘zning grammatik shaklini o‘zgartirib, uni boshqa so‘zlar bilan sintaktik munosabatga kirituvchi affiksni anglatadi. |
| Terminning o'zbekcha mazmuniy izohi | So‘z o‘zgartuvchi affiks — so‘zning lug‘aviy ma’nosini o‘zgartirmagan holda, unga muayyan grammatik ma’no yuklaydigan va gapdagi sintaktik munosabatlarni ifodalashga xizmat qiladigan shakl yasovchi affiksdir. Bunday affikslar so‘zning gapdagi vazifasi va boshqa so‘zlar bilan grammatik aloqasini ko‘rsatadi. O‘zbek tilida kelishik affikslari (-ni, -ga, -da, -dan) va shaxs-son affikslari (-man, -san, -miz, -siz) so‘z o‘zgartuvchi affikslarga misol bo‘ladi: kitobni o‘qimoq, maktabga bormoq, men o‘quvchiman, biz bordik. Masalan, kitob → kitobni shaklida -ni affiksi so‘zning lug‘aviy ma’nosini o‘zgartirmaydi, balki uning gapdagi sintaktik munosabatini ko‘rsatadi. Demak, so‘z o‘zgartuvchi affiks yangi lug‘aviy birlik hosil qilmasdan, mavjud so‘zning grammatik shaklini o‘zgartiruvchi va uni gap tarkibidagi boshqa birliklar bilan bog‘lovchi vosita hisoblanadi. |
| Termin uchun o'zbekcha misol | — |
| Termin uchun o'zbekcha misol manbasi | — |
| Terminning qirg'izcha nomi | Сөз өзгөртүүчү мүчө |
| Terminning qirg'izcha etimologiyasi | Сөз өзгөртүүчү мүчө термини үч сөздөн туруп, сөздүн лексикалык маанисин өзгөртпөстөн, анын грамматикалык формасын өзгөртүүчү мүчө дегенди билдирет. |
| Terminning qirg'izcha mazmuniy izohi | Сөз өзгөртүүчү мүчөлөр да форма жасоочу мүчөлөрдөй эле өзү жалганган сөздүн лексикалык маанисин өзгөртө албайт жана жеке грамматикалык маани менен грамматикалык форманы гана пайда кылат. Бирок форма жасоочу мүчөлөрдөн өзгөчөлөнүп, булар өздөрү уланган сөздү кийинки сөз менен тутумдаштыруучу синтаксистик кызматты да аткарат. Сөз өзгөртүүчү мүчөлөргө жөндөмө, таандык, жак категорияларын уюштуруучу мүчөлөр кирет. Булардын сөз менен сөздү байланыштыруучулук кызматын төмөнкү мисалдан көрүүгө болот. М: - А, сени, иниӊ, кызыӊ экөөӊдү мен конокко чакырам. Мүчөлөрдүн бул көрсөтүлгөн түрлөрү бир учурда бир сөзгө жалганышса, белгилүү тартиптин негизинде: эӊ алгач сөз жасоочу, андан кийин форма жасоочу, акырында сөз өзгөртүүчү мүчө уланат. Сөз жасоочу мүчөлөрдүн уӊгуга уланышы анын жаӊы маани жасоочулук касиетине байланыштуу болсо, сөз өзгөртүүчү мүчөнүн акырында келиши анын өзү жалганган сөздү кийинки сөз менен тутумдаштыруучулук функциясына байланыштуу. М: иште-ген-дер-ге айткыла, шай-лоо-чу-лар-дын талабын ж.б |
| Termin uchun qirg'izcha misol | — |
| Termin uchun qirg'izcha misol manbasi | — |
| Ko'rishlar soni | 1 |