info@gmail.com +998 99 741 35 23

Undash gap — Илептүү сүйлөм

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiUndash gap
Terminning o'zbekcha etimologiyasiUndash termini o‘zbekcha “unda-” fe’lidan hosil bo‘lgan bo‘lib, “chaqirmoq”, “murojaat qilmoq”, “biror ishga yo‘naltirmoq” kabi ma’nolarni anglatadi. Gap termini esa arabcha “gap” so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “so‘zlash”, “nutq” ma’nolarini bildiradi. Shunday qilib, undash gap termini etimologik jihatdan “biror ish-harakatga undovchi gap” degan ma’noni anglatadi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiUndash gap deb so‘zlovchining tinglovchini biror ish-harakatni bajarishga chaqirishi, undashi yoki da’vat etishini ifodalovchi gapga aytiladi. Masalan, “Tezroq uyga qayt!”, “Keling, birga ishlaylik” kabi gaplar undash gap hisoblanadi. Demak, undash gap — tinglovchini muayyan ish-harakatga undash yoki chaqirishni ifodalovchi gapdir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiИлептүү сүйлөм
Terminning qirg'izcha etimologiyasiИлептүү сүйлөм термини эки негизги компоненттен турат: илептүү + сүйлөм. Илептүү - «илеп» сөзүнө -түү сөз жасоочу мүчөсүнүн жалганышы аркылуу жасалган. Илеп сөзү сезим, эмоция, таасирленүү маанилери менен байланыштуу. Демек, илептүү - «сезимди, эмоцияны билдирген», «эмоциялык мүнөзгө ээ болгон» деген маанини туюнтат. Сүйлөм ойду тил аркылуу билдирүү, пикир алышуу деген маанини билдирет. Тил илиминде сүйлөм - белгилүү бир ойду билдирген, грамматикалык жактан уюшкан тилдик бирдик.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiИлептүү сүйлөм - күчтүү эмоцияны билдирип, илептүү интонация менен айтылган сүйлөм. Кыргыз тилинде илептүү сүйлөм эмоцияны, психикалык абалды билдирүүчү сүйлөм катары жай, суроолуу, буйрук сүйлөмдөрдүн базасында уюшула берет. Мындай сүйлөмдөрдө кабарлоо+эмоция, суроо+эмоция, буйруу+эмоция маанилери биримдикте болот. Илептүү сүйлөмдү аныктоодо интонация маанилүү роль ойнойт. Анын тутумундагы сезимди билдирүүчү сөз өзгөчө көтөрүңкү тон менен, басым коюлуп айтылат: Жер, дүйнөнүн бардык булуң бурчунда адам баласын баккан жер, сен айткын! Кыргыз тилинде илептүү сүйлөмдү уюштуруучу лексикалык грамматикалык каражаттар болуп түрдүү сезимди билдирүүчү сырдык сөздөр, каратма сөздөр, интонация ж.б. эсептелет. Илептүү сүйлөмдүн аякталган чегинде айтылыш максатына ылайык илеп белгиси жана илеп, суроо белгилери катар коюлат.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni4