info@gmail.com +998 99 741 35 23

Unlilar garmoniyasi — Үндүүлөрдүн үндөшүүсү (сингармонизм)

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiUnlilar garmoniyasi
Terminning o'zbekcha etimologiyasiUnli termini o‘zbekcha “un” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “ovoz”, “tovush” ma’nolarini anglatadi. -li qo‘shimchasi “ega bo‘lgan” ma’nosini bildiradi. Garmoniya termini yunoncha “harmonia” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “uyg‘unlik”, “moslik” ma’nolarini anglatadi. Shunday qilib, unlilar garmoniyasi termini “unli tovushlarning o‘zaro uyg‘unlashuvi” degan ma’noni bildiradi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiUnlilar garmoniyasi deb so‘z tarkibidagi unli tovushlarning ma’lum fonetik xususiyatlariga ko‘ra o‘zaro moslashuvi va uyg‘unlashuvi hodisasiga aytiladi. Bu hodisa turkiy tillarda keng uchraydi. Masalan, ayrim turkiy tillarda so‘zdagi unlilar old qator va orqa qator yoki lablangan va lablanmagan xususiyatlariga ko‘ra bir-biriga moslashadi. Demak, unlilar garmoniyasi — so‘z tarkibidagi unli tovushlarning o‘zaro fonetik jihatdan uyg‘unlashuvidir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiҮндүүлөрдүн үндөшүүсү (сингармонизм)
Terminning qirg'izcha etimologiyasiҮндөштүк же сингармонизм грекче syn бирге жана harmonia — үндөштүк, уйкаштык сөздөрүнөн алынган.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiҮндүүлөрдүн үндөшүүсү — сөз тутумундагы үндүү жана үнсүз тыбыштардын фонетикалык жактан окшош айтылышы жана угулушу. Үндөштүк законуна ылайык бир cөздөгү бардык үндүү тыбыштар бүт бойдон ичке же бүт бойдон баштан аяк жоон үндүүдөн турат. Ушуга жараша ал сөздүн тутумундагы үнсүздөр да же бүт түпчүл, же бүт таңдайчыл болуп ыңгайлаша айтылат. Үндөштүк закону айрыкча эрин күүсү кыргыз тилинде (алтай тилин гана эске албаганда) башка түрк тилдеринин ичинен абдан айкын сакталган, башкача айтканда сөздүн биринчи муунунда эринчил үндүү болсо, ага карап кийинки муундардагы үнсүздөр да эринчил мүнөз алат да бүт бойдон эринчил аллофондо айтылат.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni4