info@gmail.com +998 99 741 35 23

Unlilar tizimi — Үндүүлөр системасы

Termin kartochkasi to'liqligi: 60%

Lug'atga qaytish
Terminning o'zbekcha nomiUnlilar tizimi
Terminning o'zbekcha etimologiyasiUnli termini o‘zbekcha “un” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “ovoz”, “tovush” ma’nolarini anglatadi. -li qo‘shimchasi “ega bo‘lgan” ma’nosini bildiradi. -lar qo‘shimchasi ko‘plik ma’nosini ifodalaydi. Tizim termini arabcha “niẓām” so‘zidan o‘zlashgan bo‘lib, “tartib”, “tuzilish”, “muayyan tartibda joylashgan birliklar majmui” ma’nolarini anglatadi. Shunday qilib, unlilar tizimi termini “unli tovushlarning muayyan tartibda tashkil topgan majmui” degan ma’noni bildiradi.
Terminning o'zbekcha mazmuniy izohiUnlilar tizimi deb muayyan tilning unli tovushlari va ularning o‘zaro munosabatlaridan tashkil topgan fonetik tizimga aytiladi. Unlilar tilning gorizontal va vertikal harakati, lablarning ishtiroki kabi belgilariga ko‘ra tasniflanadi. Demak, unlilar tizimi — til tarkibidagi unli tovushlarning o‘zaro bog‘langan va tartiblangan majmuidir.
Termin uchun o'zbekcha misol—
Termin uchun o'zbekcha misol manbasi—
Terminning qirg'izcha nomiҮндүүлөр системасы
Terminning qirg'izcha etimologiyasi«Үндүүлөр системасы» термини эки негизги компоненттен турат: үндүүлөр + система. Үндүү «үнү бар, үн катышы басымдуу» деген маанини билдирет. Система — грек тилиндеги systēma — «бүтүндүк», «бириккен бөлүктөрдүн жыйындысы», «түзүлүш» деген маанилерди билдирген сөздөн келип чыккан. Илимий термин катары бул сөз көптөгөн тилдерге эл аралык термин аркылуу тараган.
Terminning qirg'izcha mazmuniy izohiҮндүүлөр системасы — белгилүү бир тилдеги бардык үндүү тыбыштардын жыйындысын, ошондой эле алардын өз ара байланыштарын жана фонетикалык-фонологиялык өзгөчөлүктөрүн камтыган система. Кыргыз тилиндеги үндүүлөр, мисалы, жоон–ичке, эринчил–эринсиз, кең–кууш белгилери боюнча айырмаланат. Бул белгилер үндүүлөрдүн тилдеги өз ара катышын жана системадагы ордун аныктоого жардам берет. Демек, «үндүүлөр системасы» — белгилүү бир тилдеги үндүү тыбыштардын өз ара байланышкан, белгилүү мыйзам ченемдүүлүккө негизделген бүтүн жыйындысы.
Termin uchun qirg'izcha misol—
Termin uchun qirg'izcha misol manbasi—
Ko'rishlar soni5